Titel

Decoware is een gebruikersvriendelijk en krachtig hulpmiddel voor het onderzoek van (de Griekse tekst van) het Nieuwe Testament. Het is de computerversie van ‘De grondtekst van het Nieuwe Testament', waarvan inmiddels de eerste oplage uitverkocht is; de tweede oplage is in voorbereiding. Beide producten zijn onderdeel van het Decotext-project op het gebied van het bijbels Grieks; inmiddels wordt binnen dit project ook gewerkt aan het Griekse Oude Testament, de Septuagint of de LXX geheten.

Omdat het programma Decoware sinds het verschijnen ervan nieuwe edities kreeg voor nieuwe versies van Microsoft en omdat Reformatica binnenkort de Nederlandse en Engelse versie gaat distribueren (met interessante kortingen voor donateurs), geeft ik hier alvast een korte beschrijving van het programma.

De kern van de zaak

Decoware bestaat uit het gedecodeerd Nieuwe Testament, een lexicon en besturingsmacro's. Gedecodeerd betekent, dat de Griekse grondtekst is herschreven in grondwoorden met daarop volgend een vormanalyse. De grondwoorden zijn geschreven met Latijnse (of Nederlandse) karakters, zodat onmiddellijke verwerking binnen de gebruikte tekstverwerker mogelijk is; dit gemak weegt ruimschoots op tegen het emotionele bezwaar van transcriptie. In de vormanalyses wordt - waar dat nodig is - de grammaticale informatie vastgelegd, die de oorspronkelijk vorm had; voor naamwoordelijke vormen zijn dat de naamval en het getal, en in veel gevallen het geslacht; voor werkwoordelijke vormen zijn dat persoon, tijd/aspect-categorie, de wijs en zo nodig de vorm. Omdat woorden en analyses in één platte tekst worden aangeboden is het zoeken naar woorden net zo eenvoudig als in andere Bijbel-software; het grote verschil zit in de onmiddellijke beschikbaarheid van de analyses. Ook die kunnen met hetzelfde gemak gezocht worden; en dat is een voordeel.

Betekenis

Aandacht voor de betekenis van woorden en voor de grammaticale informatie van vormelementen staat binnen Decoware meer centraal dan specifieke informatie over de Griekse vormen zelf. Zo wordt bijvoorbeeld bij een deponens, normaal gesproken eindigend op -mai in de woordenboeken, niet aangegeven, of de persoonsuitgangen van het mediale en/of passieve type zijn.

En van bijvoorbeeld een aoristus-vorm wordt niet aangegeven of het om een thematische of sigmatische aoristus gaat; dergelijke informatie leidt niet tot veranderingen op het gebied van betekenis of grammatica. Overigens worden dergelijk zaken ook in het manual gemeld; daarin staan ook de typeringen van het karakter van bijvoorbeeld de diverse tijd/aspect-categorieën van het werkwoord; en dat is voor de exegese juist weer wel van groot belang.. Als het over betekenissen van woorden gaat is het lexicon van groot belang. Het geeft een (soms groot) aantal equivalenten. Het lexicon wordt bestuurd door de computer, zodat zoekacties naar woordbetekenissen snel worden uitgevoerd. In het lexicon kan de gebruiker eigen vondsten opslaan, desgewenst. Behalve eigennamen bevat het lexicon alle woorden van het Nieuwe Testament.

Versies

In één doorlopende tekst bevat Decoware twee tekstversies. Dat is een vrij uniek kenmerk van dit programma. Veel Bijbel-software heeft wel verschillende tekstuitgaven, maar die moeten dan interlineair opgeroepen worden. De versies in Decoware zijn de Textus Receptus en Nestle-Aland. Door de unieke codering is onmiddellijk te zien, waar en in welke opzichten deze versies verschillen; ook hier geldt weer, dat specifiek naar plaatsen waar varianten zijn gezocht kan worden.

Besturing

De besturing geschiedt door macro's die in het algemeen specifiek zijn voor een bepaalde tekstverwerker. De macro's maken gebruik van de tekstverwerkeromgeving. Decoware heeft een aantal standaard meegeleverde macro's. Daarbij horen o.a. de volgende, die overigens met een eenvoudige toetscombinatie geactiveerd worden: een eenvoudige zoekmacro; een eenvoudige telmacro; een macro, die gezochte woorden, coderingen of varianten opzoekt en de hele vers-context waarin het gezochte verschijnsel zich voordoet automatisch kopieert; ook te gebruiken voor het zoeken van meer dan één element; macro's voor het invoegen van eigen commentaar en het separaat verzamelen daarvan; een macro om een woord onmiddellijk in het lexicon op te zoeken.

Daarnaast zijn er algemene macro's voor het samenstellen van een bepaald Bijbelboek in die gevallen, waarin een boek uit meerdere documenten bestaat, e.d. Uiteraard kan de gebruiker ook zelf macro's samenstellen; daarnaast zijn er bij het Dialektos Instituut, waarin het Decotext-project wordt uitgevoerd, specifieke macro's aan te vragen.

Handboek

Bij het programmaboek is een handboek of manual te leveren, dat overigens ook elektronisch aanwezig is. Daarin wordt niet alleen de noodzakelijk gebruikersinformatie gegeven, maar ook een kort overzicht geboden van de Griekse vormleer en de in Decoware gebruikte codes. Voor de Engels-talige editie is er een Engels manual, terwijl daarin ook het lexicon Engelse equivalenten bevat.

Mening

Toen Decoware bij het Nederlands BijbelGenootschap werd uitgegeven onderzocht Drs. A Oude Kotte het programma. Zijn mening: 'Bruikbaar is dit Decoware-pakket zeker voor wie aan serieuze bijbelstudie op basis van de Griekse grondtekst van het NT wil doen' (in: Return 4-3).

Versies

Decoware is beschikbaar in de meest gangbare versies van MS Word (6, 7, 8 en 2000), en in een Nederlands en een Engelse variant. Bij uw bestelling dient u duidelijk op te geven welke versie u wenst.

Dr. Chr. Fahner.

Contents / Inhoud © 1998 - 2003 St. Reformatica