Rabbinica - Rabijnse literatuur voor de PC

Onderwerp

Rabbijnse literatuur, Talmoed, Midrasj Rabba, Zohar, TeNaCH, Hebreeuws, Aramees, Aggada

Inhoudsopgave

Davka, het Joodse softwarebedrijf
Talmoed
Het Joodse denken: Smaak naar meer
Eenvoudigere kost: The legends of the Jews, de Aggada
Links

Davka, het Joodse softwarebedrijf

Rabbijnse literatuur voor de PC, is dat er? Daarvoor moet je natuurlijk niet zijn bij christelijke softwarebedrijven. Davka, het Joodse softwarebedrijf in Amerika (Chicago) is de leverancier van veel waardevol materiaal. Voor theologen en geïnteresseerde leken op het christelijk erf zullen dat vooral de op CD-Rom uitgebrachte Soncino-uitgaven zijn. Er is een CD-Rom met de Babylonische Talmoed, één met de Midrasj Rabba (oud Joods commentaar op de Thora en de feestrollen) en één met het Joodse mystieke werk de Zohar (Sefer ha Zohar). Alle drie de CD-Roms zijn inclusief de TeNaCH (de Hebreeuwse tekst is met vocalisaties, zangtekens en leesroosterindeling voor de Thora!) en het commentaar van Rashi.

Ook is de combinatie van bovengenoemde werken op één CD-Rom te verkrijgen. Daarop is ook nog de Tosefta bijgevoegd (aanvulling op de Talmoed) en het Rashi-commentaar op de Talmoed.

Hoe dat dan gaat op je computer? Je installeert het programma (geschikt voor Windows 3.11 tot en met 98) met een bijgeleverde diskette op je harde schijf en de CD-Rom draait razendsnel met een minimum aan schijfruimte.

De Soncino-Classics Collection met de Talmoed, Midrasj Rabba en de Zohar

Wat je dan bij opening op je scherm ziet? Een prachtig Engelstalig Windows-venster. Wie bedreven is in de Hebreeuwse taal kan eventueel daar op overschakelen. Maar dan moet je wel goed kunnen lezen om het Engels weer terug te krijgen! Op de CD-Rom 'Soncino-Classics Collection' (die al het bovenstaande bevat) kun je dan zoeken in de Hebreeuwse en Engelse versies van alle aanwezige geschriften. Een vers uit de TeNaCH, een tractaat van de Talmoed, de Midrasj Rabba op bijvoorbeeld Genesis 1, of de openingshoofdstukken van de Zohar, alles kan te voorschijn geroepen worden in het Engels of in het Hebreeuws/Aramees. Voor een precieze locatie moet je wel de namen en afkortingen kennen van Talmoedtractaten. Maar er is een lijst in de handleiding waarmee je in de 'look-up' functie kunt zoeken. Tractaat Yoma is bijvoorbeeld Yom, maar Avoth is Ab. En vergeet de hoofdletter aan het begin niet, want anders denk je dat je programma niet werkt!

Natuurlijk zijn er ook de zoekmogelijkheden. Selecteer allereerst je zoekbereik: alleen de Talmoed, of één of twee tractaten uit de Talmoed? Prima! Wil je zoeken in de hele Talmoed samen met de hele Midrasj Rabba? Dat kan! Wil je zoeken in de Hebreeuwse tekst of in de Engelse versie? Geen probleem! Je kan woorden zoeken, combinaties van woorden (met de 'en', de 'of' en de 'en niet'-methode), en zinsdelen. De bekende 'wildcards' kunnen ook ingezet worden. Binnen een seconde staat alles keurig op je scherm met alle vindplaatsen en/of tractaatnummers erbij. Met één druk op de knop kun je ook weer de omgeving van bijvoorbeeld het Mishna-tractaat Baba Bathra bekijken. Waardevol is ook dat de voetnoten van de officiële Soncino-uitgaven zijn opgenomen. En die zijn ook in de zoekfunctie verwerkt. Als je in Hebreeuws/Aramese teksten zoekt past het programma zich automatisch aan aan het lettertype. Als je wilt kan je hele scherm vol komen te staan met z.g. 'links'. De tekst van Exodus 1:1, de Midrasj Rabba op Ex.1:1, het commentaar van Rasji, en het tractaat Berachoth uit de Talmoed, of -wie dat wil- de tekst uit de Zohar, deel II kunnen desnoods allemaal in Hebreeuws en Engels op je scherm komen te staan en je kunt met sommige vensters dan parallel scrollen.

Verder werkt het hele programma gewoon volgens Windows-eisen. D.w.z. je kan teksten moeiteloos kopiëren naar je eigen tekstverwerker (Word en WordPerfect) en printen volgens wensen.

Het Joodse denken: Smaak naar meer

Om goed met het programma overweg te kunnen moet je natuurlijk wel een beetje thuis zijn in deze Rabbijnse werken. Je moet op zijn minst iets van de indelingen, inhoud en bedoelingen weten. Anders weet je natuurlijk niet waar je moet beginnen en heb je niets dan nutteloze data-informatie op je CD. Iemand die het verschil niet weet tussen de Jeruzalemse en de Babylonische Talmoed kan zich een rotje zoeken naar teksten (commentaar op de Mishna) die echt niet te vinden zijn in de Babylonische versie. Maar elke christelijke theoloog leert dat toch een beetje in zijn studie? Inderdaad, als de Rabbijnen zeggen dat je pas na 40 jaar studie een klein beetje van de Talmoed begint te begrijpen, dan begrijp ik er nog niet veel van. En deze bekentenis doe ik dan als niet-Jood uit eerbied voor de Joodse bronnen. Toch kan deze CD-Rom elke christelijke theoloog helpen om op zijn minst geïnteresseerd te raken, teksten op te zoeken en wellicht zich iets meer, of nog meer in het Joodse denken zelf te verdiepen. Al begint het maar met eens de verwijzingen op te zoeken in Joodse bronnen, die in onze christelijke commentaren worden genoemd...of gewoon woorden te zoeken. Natuurlijk moet niemand menen, dat hij of zij via een CD-Rom tot het Joodse denken kan doordringen. Maar een eerste kennismaking smaakt wellicht naar meer!

Er is ook een nadeel aan de CD-rom. Er is geen helpfunctie in het programma. De bijgeleverde handleiding levert je daartoe wel de nodige informatie. Misschien een idee voor een volgende update om een helpfunctie bij te leveren, inclusief wat inleidende informatie over de Rabbinica en een op te roepen lijst met afkortingen (pop-up menu) van Talmoed-tractaten en Midrasj-plaatsen?

Eenvoudigere kost: The legends of the Jews, de Aggada

Wie deze CD-roms te ingewikkeld vindt, kan ik de CD-rom 'The legends of the Jews' van harte aanbevolen. Daarop is de 6 delige editie met de gelijknamige titel van L. Ginzberg (1873-1953) -een standaardwerk!- gedigitaliseerd. Alle Joodse verhalen (Aggada) uit de Talmoed en Midrasj waar sommige christenen zoveel en zo graag naar grijpen zijn daarop te vinden met maar liefst 3000 voetnoten. Weer met (thematische) hoofdstukindeling en de bekende zoekmogelijkheden. Hier vindt men wel een helpfunctie voor het programma. Het voordeel is ook dat deze CD-Rom zo op je harde schijf kan worden gekopieerd en je hem daarna gewoon kunt wegleggen.

De prijzen van deze CD-Roms variëren nogal omdat de firma Davka vaak stunt in bepaalde tijden en dan kan je soms je slag slaan met de halve prijs.

De officiële prijs van Soncino Talmoed CD-Rom is U$199. Van de Midrasj Rabba U$179 en van de Zohar eveneens U$179. De verzamel-cd kost U$589. Voor de 'legends of the Jews' betaal je U$99. Er is ook een CD-Rom 'Jewish legends' en die kost wat minder: U$69. Het beste kan men kijken op de internetpagina van Davka, want er is nog veel meer! Zoals de beroemde Encyclopaedia Judaica (zie de Refomail van december 2000, red.) en het commentaar van Rashi op de hele TeNaCH (U$89,-)! Alle prijzen zijn dagprijzen, dus kijk op de internetpagina, dan ben je gelijk op de hoogte van de aanbiedingen.