Bibleworks versie 4.0

In ons vorige nummer schreven we al dat versie 4.0. uitgekomen is, tijdelijk nog tegen een lage prijs te verkrijgen was. Velen hebben daar intussen gebruik van gemaakt. Inmiddels is men teruggekomen van de aangekondigde hoge prijs van f 950. Opnieuw wordt f 750 voor BWORKS4.0 gevraagd. Dat is het positieve nieuws!

BWorks is altijd een topper onder de Bijbelprogramma's, sterk in grammaticale zoektochten met geweldige prestaties! Een keur aan Bijbelvertalingen, woordenboeken en lexica is aan boord. Een predikant investeert door de jaren heen al gauw verschillende tienduizenden guldens in zijn bibliotheek. Wat voor 950 gulden geleverd wordt kost het veelvoudige wanneer het in de boekenkast moet staan!

Teleurgesteld

Maar nu de nieuwe versie. Het installeren van een nieuw programma is altijd weer spannend. Hoe ziet het eruit, wat is er veranderd. Als je bekend bent met het oude programma ken je ook zijn beperkingen en kleine onhandigheden. Ik verwachtte daarom na het installeren toch een aantal dingen te zien waardoor ik verrast was.

De eerste indrukken bij het opstarten van de nieuwe versie waren er een van teleurstelling. Op het oog was er niets veranderd, zij het dat de knoppenbalk op een ander plekje stond. Het bekende euvel dat je, wanneer je door de lijst met teksten heenloopt met de pijltjestoets, de bijbehorende Bijbeltekst niet ziet maar eerst op de Enterknop moet drukken of met de muis moet klikken, was nog steeds aanwezig.

Was er überhaupt wel iets veranderd, was mijn eerste reactie. Aan de zoveelste nieuwe Amerikaanse vertaling had ik ook geen behoefte. Geen nieuwe kleuren, kaders, knoppen of functies waren op het eerste gezicht zichtbaar. Nu ging ik er van uit dat de update wel degelijk zijn geld waard zou zijn, maar daar moest ik dan eerst naar op zoek. Al zoekend kwam ik tot de conclusie dat er wel degelijk een groot aantal wijzigingen is die een update rechtvaardigt. Al blijf ik er bij dat men aan het uiterlijk ook best een aantal verbeteringen had mogen aanbrengen.

Veranderingen

Laten we eerst eens kijken wat er allemaal veranderd is. Een opsomming daarvan:

* Het programma wordt geleverd op 2 CD's i.p.v. 1. Op de 1e bevindt zich de installatie en het programma, op de 2e treffen we een videoprogramma aan waardoor met beeld en geluid op een fantastische wijze lesgegeven wordt in alle mogelijkheden. Daarnaast bevindt zich op die CD een complete encyclopedie, de ‘International Standard Bible Encyclopedia' uit 1915. Met een eigen lees- en zoekprogramma is deze te doorzoeken. Deze encyclopedie bevat veel informatie (zie afbeelding). Verder staan op deze 2e CD nog een aantal Bijbelvertalingen zoals Vietnamees en Creools.

* Bij de hoofdinstallatie wordt al gauw duidelijk dat het aantal vertalingen behoorlijk uitgebreid is. Voor Nederlandse gebruikers zal interessant zijn dat de ‘Nieuwe Vertaling' (1951) nu zonder extra kosten aanwezig is, verder een achttal extra morphologische databases voor Grieks, hebreeuws en nu ook Latijn (Vulgaat). Daarmee kan de vorm van een woord nauwkeurig ontleed worden.

*Andere belangrijke nieuwe databases zijn het griekse NT van Westcott en Hort en die van Tischendorf. Of die van Scrivener, 1894 of Stephanus, 1550. Voor de studiebollen keus genoeg!

* Verder telde ik nog 23 nieuwe vertalingen, waarvan er velen door ons wellicht nooit gebruikt zullen worden.

* Ook het aantal woordenboeken is uitgebreid met o.a. het theologisch woordenboek van het OT van Harris, Archer e.a. en een verkorte versie van het Liddel-Scott lexicon. Ook het gewone griekse woordenboek is zodanig uitgebreid dat ook alle woorden voorkomend in de LXX zijn opgenomen (bent u daar nooit tegen op gelopen bij Bauer?).

* En verder kent het programma ook een aantal geheel nieuwe mogelijkheden:
- Zeer uitgebreide zoekmachine met vele booleaanse functies! We komen er in een ander artikel op terug.
- De mogelijkheid om van elk willekeurig Bijbelgedeelte een volledige woordfrequentie te maken. Direct is dan zichtbaar hoe vaak bepaalde woorden in dat deel voorkomen. Zelfs van de totale SVV een frequentielijst maken duurde hooguit 15 seconden, waarna zichtbaar was dat Filistijnen 256 voorkomen in de Bijbel, terwijl Israëlieten er maar 22 keer in staat!
- Ook bleek dat het tekstvenster, waar ik boven al teleurgesteld over schreef, anders geopend kan worden, zodat de bijbehorende tekst wel direct gelezen kan worden, voorzover deze op de regel past. Zie de weergave ervan. Dat maakt bladeren door een lijst wel eenvoudiger!

Details

Wanneer we dan aan het werk gaan met Bworks ontdekken we al bezig zijnde toch steeds meer kleine wijzigingen die verbeteringen zijn. Je krijgt er weer plezier in! Een aantal wijzigingen heeft het zogenaamde autoinfo-window ondergaan. Het autoinfo-window (linksonder) geeft bij het aanwijzen van de tekst de grondtekst en betekenis weer. Wijs ik de Nederlandse tekst aan dan zie ik het Hebreeuwse of Griekse woord, wijs ik het woord in de grondtekst aan dan komt nog een hele vormleer bij. Het aantal woordenboeken dat geraadpleegd kan worden is sterk uitgebreid. Bij het weergeven van een Hebreeuws woord was er keuze tussen Strong en Whittakker. Nu is er het Theologisch woordenboek van het OT (TWOT) toegevoegd, zowel in volledige tekst als in excurs te raadplegen! Verder is de wijze van weergave veranderd. In de vorige versie was er de hinderlijke eigenschap dat wanneer een samengesteld woord aangewezen werd in het window eerst de uitleg van het voorvoegsel werd weergegeven en daarna het volgende woord. Ongeacht of men met de muis op voorvoegsel of woord stond. Dat gaf hinderlijke situaties. Dat is verbeterd. Staat de muis op het voorvoegsel dan geeft het window een uitleg daarvan, staat de muis op het woord dan verschijnt de betekenis daarvan. Bij het woordenboek van Whittakker werd in de vorige versie in dit geval alleen het voorvoegsel weergegeven. Ook niet om op te schieten. Dat is nu veel duidelijker.

Setup

Een andere belangrijke wijziging is het instellen van de zoeklimieten. Via een druk op de knop met het handje kwam je in een venster waarin de keuzen worden gemaakt, hele schrift, alleen OT of NT, apocriefen, maar ook een enkel Bijbelboek of meerdere (bijv. de evangeliën). Nu is daar de mogelijkheid bijgekomen elke willekeurige selectie zelf op te geven.

Zo kun je zoeken in de eerste 10 hoofdstukken van Lukas en de Galatenbrief om maar een voorbeeld te noemen. Of in de psalmen 1 t/m 42 en psalm 119 inclusief de evangeliën. U ziet alles is mogelijk. Bij gerichte Bijbelstudie een welkome aanvulling!

Bij de setup van het programma presenteert de ‘toolbar' (de balk met gereedschappen om onderdelen te kiezen) zich als een balk met knoppen bovenaan. Die kan ook op het vertrouwde plekje rechts bovenaan ingesteld worden. Alle wijzigingen in de opmaak van het programma worden allemaal via de steeksleutel gedaan. Daarmee opent zich een venster met alle voorinstellingen. Het is ondoenlijk zonder het programma te zien alles daaruit op te noemen. Ieder moet met handboek en proberen de beste instelling voor zich te zoeken.

Het aantal ‘vlaggen' (flags) dat gezet kan worden is aanzienlijk toegenomen. Daar kwam ik al direct na het starten achter, want er bleek een conflict tussen het programma en het keyboard te zijn. Een minpunt trouwens, want bij de installatie had het programma kunnen zien welk keyboard geïnstalleerd is. Nu moesten er een paar vlaggen omgezet worden die toelaten dat een ‘vreemd' keyboard gebruikt wordt i.p.v. het Bworks keyboard.

En weet u het nog: ketib en qere? In veel Hebreeuwse gevallen werd er iets anders gelezen (qere) dan geschreven (ketib), bijv. in de Godsnaam. Nu is het mogelijk deze specifieke lezingen ook in het zoeken door te laten klinken door het instellen van de juiste vlaggen.

Al met al toch een behoorlijk aantal wijzigingen die het werken met dit programma nog meer mogelijkheden geven!

Contents / Inhoud © 1998 - 2003 St. Reformatica