II. 1517-1521: Inzet van de Hervorming (vervolg)

Na de keizerkeuze van Karel V:

1520	Banbedreigingsbul "Exurge Domine" Tegen 41 stellingen van Luther. Luther moest binnen 60 dagen herroepen; zijn boeken moesten worden verbrand. 3 reformatorische geschriften: Aan de Christelijke adel Roept nu de keizer en adel tot hervorming op 3 muren van de Romanisten: 1. De geestelijke macht boven de wereldlijke 2. De paus alleen mag de Schrift uitleggen 3. De paus alleen kan een concilie bijeenroepen Uitvoerig hervormingsprogram; Luther wil een zelfstandige Duitse kerk Over de Babylonische gevangenschap der Kerk Scherpe kritiek op de 7 Roomse sacramenten. Slechts twee, en de biecht (!) Geen Rooms Katholieke mis. Hendrik VIII van Engeland verzette zich hiertegen. Verdedigde de 7 sacramenten van de Rooms Katholieke Kerk en ontving van de paus de titel "Verdediger des Geloofs" (Defensor fidei). Van de vrijheid van een Christenmens (1 Korinthe 9 : 19; Romeinen 13 : 8; Galaten 4 : 4) Een Christenmens is een vrije heer over alle dingen en niemand onderdanig; - ...een dienstbare knecht van alle dingen en aan een ieder onderdanig (in het geloof!) Tegen de vervloekte bul van de Antichrist De bul verbrand buiten de Elsterpoort te Wittenberg, al ook de pauselijke decretalen, 10 december 1520
1521	Met keizerlijk vrijgeleide naar de Rijksdag van Worms Luther weigert te herroepen. Edict van Worms, rijksban over Luther en zijn aanhangers. Gevangen genomen door Frederik de Wijze: Luther 10 maanden op de Wartburg (zijn "Patmos") als Jonker George. Zware zielestrijd. Vertaling van het Nieuwe Testament uit het Grieks, Septemberbijbel, 1522. "Was Christum treibet". Het Oude Testament is eerst in 1534 gereed! Karlstad en de Zwickauer profeten (Nicolaas Storch en Marcus Stubner) Spiritualisten; inwendig licht. Kloostergeloften en mis afgeschaft, lekenkelk (Avondmaalsbeker ook aan de gemeenteleden uitgereikt!), beeldenstorm, febr. 1522 Naar de Wartburch
1522	Luther terug in Wittenberg Hij herstelt de rust: 8 invocavitpreken. Het was hem te radicaal. Het offertorium bleef uit de mis geschrapt (dus niet langer een herhaling van het offer van Christus).