Gereformeerde bond: tot verbreiding en verdediging van de Waarheid in de PKN.

Nieuws

Handreiking over schepping en evolutie

De discussie over schepping en evolutie was in 2009, het Darwinjaar, ook in de kring van de Gereformeerde Bond intensief. Het leidde onder andere tot een speciale bijeenkomst voor predikanten, omdat zij geroepen zijn in prediking en catechese leiding aan de gemeenten te geven. Na deze bijeenkomst besloot het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond een handreiking te laten uitgaan naar de gemeenten en de kerkenraden. Deze handreiking staat onder het motto van de woorden uit Hebreeën 11: ‘Door het geloof verstaan wij dat de wereld door het woord Gods is toebereid, alzo dat de dingen die men ziet, niet geworden zijn uit dingen, die gezien worden.’ Ter stimulering van het gesprek in kerkenraad of gemeente hebben we aan onze handreiking enkele gespreksvragen toegevoegd. Op deze plaats is de handreiking ook te downloaden. Klik hier voor downloaden

DE CSFR – HET ECHTE STUDENTENLEVEN

Onderstaande bericht stuurde het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond naar de hervormd-gereformeerde kerkenraden, om in de plaatselijke kerkboden op te nemen.

[ lees verder ]

Verslag van de werkzaamheden van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond

Dit jaarverslag geeft uitvoerige informatie over het werk van de Gereformeerde Bond in de voorbije periode. We danken u hartelijk voor de steun en medewerking die we van u kregen. Allerlei ontmoetingen worden genoemd waarbij leden van het hoofdbestuur aanwezig waren. Elke maand, behalve juli, komen we voor onze vergadering in Woerden bijeen. Het dagelijks bestuur vergadert twee weken eerder op het kantoor van de Gereformeerde Bond in Apeldoorn.

[ lees verder ]

Nederlandse christen wisselt roeping in voor uitdaging

In de kerk gaat het steeds minder over roeping en steeds meer over uitdaging, signaleert drs. P.J. Vergunst, algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk. Hij schrijft erover in De Waarheidsvriend van 14 mei.

[ lees verder ]

Geref. Bond uit teleurstelling over afzien van tuchtprocedure tegen ds. K. Hendrikse

[ lees verder ]

Open brief: Kairosdocument tendentieus en anti-Israëlisch

[ lees verder ]

Dienst van mensen’ beschrijft deel van geschiedenis Geref. Bond

[ lees verder ]

Artiosreeks passeert 25.000-grens

[ lees verder ]

Lesbrief voor de catechese over Calvijn

[ lees verder ]

Kerkenraadsbeleid na overdoop

[ lees verder ]

Werkverslagen H. van den Belt, G. van den Brink, J. Hoek

De werkverslagen van de bijzonder hoogleraren/docent van de Gereformeerde Bond in Utrecht, Leiden en Kampen zijn door het hoofdbestuur vastgesteld, waarna er een verkorte versie naar alle kerkenraden verzonden is. Op deze wijze kunnen de kerkenraden makkelijker aandacht besteden aan de belangrijkste ontwikkelingen. Met het oog op het meeleven in de gemeenten plaatsen we een uitvoeriger versie op onze website.

[ lees verder ]

Examen – studeren - CSFR- iets voor jou!?!

[ lees verder ]

Huisgodsdienst. Leven met God in het gezin

Op 28 mei belegde de Gereformeerde Bond een regionale studiedag over huisgodsdienst. Hieronder de impressie die ervan op de website van hervormd Brakel te vinden is.

[ lees verder ]

Oud-GB-voorzitter ds. G.D. Kamphuis koninklijk onderscheiden

[ lees verder ]

‘Vervolgd om Jezus’ wil’ herdrukt

[ lees verder ]

Gemeente in beweging, nieuw Artios-deel

Tijdens de herdenking van het feit dat hij 25 jaar bij de dienstenorganisatie van de kerk werkzaam is, kon Aart Peters uit Barneveld zijn boekje Gemeente in beweging vasthouden, verschenen als nieuw deeltje in de Artiosreeks van de Gereformeerde Bond. De auteur behandelt hierin de vraag hoe we gemeente kunnen zijn in het spanningsveld van traditie en vernieuwing. Hij tekent een aantal trends en veranderingen in de samenleving die ook op de kerk van invloed zijn. Visies op zaken die lang gemeengoed waren, komen in een ander daglicht te staan, zoals de prediking en de inrichting van de eredienst.

[ lees verder ]

Dr. G. van den Brink: Bedenkingen bij historisch-kritisch bijbelonderzoek terecht

[ lees verder ]

Gereformeerde Bond: ‘Stel roeping predikant centraal’

[ lees verder ]

Gereformeerde Bond biedt synodebestuur nota over islam aan

Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft dinsdag 9 december samen met de stichting Evangelie & Moslims het moderamen van de synode de nota 'De ontmoeting met moslims als gemeente van Jezus Christus' aangeboden.

Met de nota willen de Gereformeerde Bond en de stichting Evangelie & Moslims een fundamentele bijdrage leveren aan de notitie over de relatie van de kerk tot de islam die het moderamen zelf aan de synode heeft toegezegd. Het moderamen zegde deze toe nadat diverse synodeleden tijdens de aprilvergadering van de synode aandacht vroegen voor de dialoog met de islam. (notitie Islam en Gereformeerde Bond)

[ lees verder ]

Opname van de studiedag over Huisgodsdienst

Breed is de studiedag over 'Huisgodsdienst. Leven met God in het gezin' als een zegen ervaren. De sprekers zochten telkens bijbelse gegevens te vertalen naar de concrete en ook weerbarstige praktijk van het leven en de deelnemers waren tot het laatst zeer betrokken. Met 120 aanwezigen was centrum Hydepark op 20 november ook tot de laatste plaats bezet. Velen gaven aan het einde van de dag aan met het gehoorde en het geleerde in de eigen gemeente aan de slag te willen gaan. Velen benoemden de goede onderlinge sfeer en vroegen om een vervolg van deze eerste studiedag die voortkomt uit het werk van de commissie Toerusting van de Gereformeerde Bond. Het middagdeel van de studiedag is uitgezonden door de Reformatorische Omroep.
mms://stream.reformatorischeomroep.nl/ro open domein/GEM/08/studiedag huisgodsdienst.mp3

Gereformeerde Bond vraagt aandacht voor unieke karakter van huwelijk in synodenota over seksualiteit

'Waar blijft het huwelijk?' vraagt algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst van de Gereformeerde Bond zich af na lezing van de notitie over seksualiteit die de generale synode van de Protestantse Kerk op 6 november bespreekt. ,

[ lees verder ]

Appèlschrift over wachtende Vader naar gemeenten verzonden

De Vader wacht!
De gelijkenis van de verloren zoon en de wachtende Vader 'En hij stond op en keerde naar zijn vader terug. En toen hij nog veraf was, zag zijn vader hem en werd met ontferming bewogen. En hij liep hem tegemoet, viel hem om de hals en kuste hem.' Lukas 15:20

[ lees verder ]

Dr. G. van den Brink: Discussie met ds. Hendrikse bijna niet mogelijk

Met de atheïstische predikant ds. K. Hendrikse is moeilijk te discussiëren, vindt prof.dr. G. van den Brink. Het geruchtmakende boek van de Middelburgse dominee mist daarvoor volgens hem de argumenten.

[ lees verder ]

'Man en vrouw in bijbels perspectief' weer beschikbaar

Na twintig jaar verscheen een heruitgave van Man en vrouw in bijbels perspectief, de derde druk. Jaren van diepgaande studie liggen aan deze uitgave ten grondslag in een commissie die onder leiding van ds. C. den Boer stond. Zijn naam blijft daarom als eerste verbonden aan dit boek, dat als ondertitel heeft 'Een bijbels-theologische verkenning van de man-vrouwverhouding met het oog op de gemeente'.

[ lees verder ]

Gereformeerde Bond pleit voor continueren maatschappelijk werk voor predikanten
Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft de directeur van het Protestants Landelijk Dienstencentrum, de heer H.J. Feenstra, in een brief gevraagd financiële ruimte op zijn begroting te zoeken om het landelijk maatschappelijk werk voor predikanten in enigerlei vorm voort te kunnen zetten.
[ lees verder ]

Gesprek over de preek
De brochure over de prediking van de Gereformeerde Bond, Naar Christus toe, sluit af met een aantal vragen, die het gesprek over de preek kunnen ordenen. Dat ligt in de lijn van Calvijns pleidooi voor mondige gemeenteleden. Tegelijkertijd is voorzichtigheid geboden, omdat altijd weer het gevaar dreigt dat wij de preek oordelen in plaats van andersom. Daar ligt een spanningsveld. Dat neemt niet weg dat het goed is om te oefenen in het luisteren naar een preek. Daarbij willen onderstaande vragen ter bestudering en bespreking van een preek behulpzaam zijn. Nu de brochure is uitverkocht, geven we deze vragen een plaats op onze website.
[ lees verder ]

Boekje van ds. H.J. Lam besluit serie Gereformeerd belijden

Bijbelse troost over de zaligheid van jonggestorvenen

Nieuw deeltje over Luther in Artios-reeks

Werkgroep christelijk onderwijs

De Gereformeerde Bond heeft als doelstelling het verbreiden en verdedigen van de bijbels-gereformeerde waarheid binnen de kerk. Het onderwijs op scholen met de Bijbel is vanouds als een instrument hiervoor gezien. In de jaren zeventig, de tijd van horizontalismering in de theologie en de verwatering van het protestants-christelijk onderwijs, is hierover in De Waarheidsvriend veel geschreven. De afgelopen jaren is de noodzaak hiervan opnieuw gevoeld.

[ lees verder ]

DE CSFR – HET ECHTE STUDENTENLEVEN

Onderstaande bericht stuurde het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond naar de hervormd-gereformeerde kerkenraden, om in de plaatselijke kerkboden op te nemen.

Je hebt lang genoeg uitgerust van je examens en je bent klaar om te gaan studeren. Je hebt een studie uitgezocht in een leuke stad en je hebt er zin in! Je gaat op kamers wonen of nog even niet. Niets lijkt je te kunnen verhinderen om een leuke studietijd te beleven.
Wil je daar echt alles uithalen? Dan is een leuke studentenvereniging de place to be. De CSFR is zo’n studentenvereniging. Graag willen wij jou daarom na deze zomervakantie als lid verwelkomen.
Wat is de CSFR precies? We zijn een landelijke christelijke studentenvereniging, te vinden in Amsterdam, Delft, Eindhoven, Groningen, Leiden, Rotterdam, Tilburg, Utrecht, Wageningen en Nijmegen. De mooiste universiteiten en hogescholen zitten er dus bij.
De vereniging is bedoeld om christelijke studenten (voornamelijk uit de gereformeerde gezindte) bij elkaar te brengen. Dit levert veel gezelligheid en vaak goede en blijvende vriendschappenop. Daarnaast stellen wij ons ten doel om ons geloof te verdiepen. Dit doen door de Bijbel en de gereformeerde traditie te bestuderen. Zo kan ook jij je goed voorbereiden op een plek in de samenleving. Dit doen we door het houden van bijbelkringen, lezingen, studiekringen en weekenden. Om elkaar goed te leren kennen zijn er borrels en genoeg andere activiteiten op het gebied van sport, literatuur en nog veel meer. Je voelt je er thuis en je kunt je ontwikkelen. De CSFR staat voor ontmoeting, overtuiging en ontplooiing.

CSFR iets voor jou? Neem dan deel aan de introductieweek. Dat is een week in waarin je leert wat de vereniging inhoudt en waarin je jouw studiestad zal ontdekken. Surf dus naar www.csfr.nl, of stuur een mail voor verdere informatie naar: info@csfr.nl. We hopen dat je komt kijken en wensen je een heel mooie tijd als student toe!

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Verslag van de werkzaamheden van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond

Op de jaarvergadering van de Gereformeerde Bond op 18 mei jl. is het jaarverslag over de periode mei 2009-mei 2010 vastgesteld, dat op deze plaats ook te lezen is.

Verslag van de werkzaamheden van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond

Over de periode 1 mei 2009 tot 1 mei 20010

Inleiding
Dit jaarverslag geeft uitvoerige informatie over het werk van de Gereformeerde Bond in de voorbije periode. We danken u hartelijk voor de steun en medewerking die we van u kregen. Allerlei ontmoetingen worden genoemd waarbij leden van het hoofdbestuur aanwezig waren. Elke maand, behalve juli, komen we voor onze vergadering in Woerden bijeen. Het dagelijks bestuur vergadert twee weken eerder op het kantoor van de Gereformeerde Bond in Apeldoorn.

1. Hoofdbestuur
Tijdens de jaarvergadering nam het hoofdbestuur afscheid van ds. G.D. Kamphuis en ds. H. Roseboom, die vijftien resp. tien jaar in ons midden hun plaats hebben ingenomen. Ds. Kamphuis was daarvan negen jaar eerste voorzitter en drie jaar tweede voorzitter, reden voor Hare Majesteit om hem bij zijn afscheid te benoemen tot ridder in de orde van Oranje-Nassau. Beiden hebben jarenlang vanuit liefde tot de kerk in ons midden hun plaats ingenomen. In hun vacatures werden dr. M. van Campen en ds. C.H. Hogendoorn gekozen. Zij doen inmiddels volop mee in het werk.

2. Kantoorwerkzaamheden te Apeldoorn
De vergaderingen van het dagelijks bestuur en het hoofdbestuur worden voorbereid door drs. P.J. Vergunst, de algemeen secretaris, die ook verantwoordelijk is voor de uitvoering van alle besluiten. In december werd hij getroffen door een hartinfarct. Gelukkig is er een verbetering in zijn gezondheid opgetreden. We zijn God dankbaar dat hij mocht herstellen en weer in staat is zijn werkzaamheden voor de Gereformeerde Bond te verrichten. Naast onze parttime secretaresses is een administratief medewerker verantwoordelijk voor de financiële en boekhoudkundige verslaglegging. Het hoofdbestuur neemt met vreugde telkens kennis van het enthousiasme waarmee onze algemeen secretaris dagelijks de doelstellingen van de Gereformeerde Bond uitdraagt.

3. Protestantse Kerk in Nederland

Ds. H.J. Lam en drs. P.J. Vergunst voerden een kennismakingsgesprek met de nieuwe synodepreses, ds. P. Verhoeff. In dat gesprek stelden ze hem de vraag of er in de kerk ruimte voor de Gereformeerde Bond is zijn doelstelling na te streven: heel de kerk te binden aan de oud-christelijke en gereformeerde belijdenissen.

Op 22 december verscheen vanuit de ‘Palestijns-christelijke gemeenschap’ een Kairosdocument onder de titel ‘Uur van de waarheid. Een woord van geloof, hoop en liefde uit het hart van het Palestijnse lijden’ aan kerkelijke leiders aangeboden. Samen met vertegenwoordigers van het Evangelisch Werkverband, de Confessionele Vereniging en het Confessioneel Gereformeerd Beraad riepen de hoofdbestuursleden ds. C. Blenk en dr. M. van Campen samen met dr. ir. J. van der Graaf de kerk op zich te distantiëren van ‘dit tendentieuze geschrift, de oude vervangingstheologie in een nieuw jasje. Geen woord over de betekenis van Romeinen 9-11’.

Het hoofdbestuur informeerde de synode over de heruitgave van het boekje Genade als erfgoed van ds. A.J. Mensink. Immers, wat deze in de bezinning over kerkenraadsbeleid na herdoop aanreikt, is voor heel de kerk van betekenis.

Het hoofdbestuur betreurt het dat er geen tuchtprocedure werd gestart tegen ds. K. Hendrikse te Middelburg. In De Waarheidsvriend hebben ds. M.A. Kuijt, prof. dr. J. Hoek en ds. H.J. Lam hun grote verontwaardiging uiteengezet. Ds. Lam wees op mogelijkheden die gemeenten en gemeenteleden hebben om hun teleurstelling en verontrusting in de kerkelijke weg kenbaar te maken.

4. Leerstoelen

Kampen

Prof. dr. J. Hoek voltooide zijn vierde jaar als bijzonder hoogleraar Gereformeerde spiritualiteit aan de Protestantse Theologische Universiteit (PTU), vestiging Kampen. Het jaarlijks kunnen aanbieden van een specifiek collegeprogramma over gereformeerde spiritualiteit, met de daarbij behorende voorbereiding (onderzoek) en nazorg (begeleiding van studenten en beoordeling van papers) is voor hem een hoogtepunt in het werk. Met studenten verdiepte hij zich – aansluitend bij het Calvijnjaar – in zes aspecten van Calvijns theologie, colleges die ook door belangstellenden werden bijgewoond. Ook dit jaar was hij betrokken bij de persoonsvorming van de aanstaande predikanten en begeleidde hij enkele promovendi.

Leiden

In Leiden voltooide prof. dr. G. van den Brink zijn derde jaar als bijzonder hoogleraar. In de collegereeks ‘Opzet en inzet van de Nederlandse Geloofsbelijdenis’ ging hij zowel in op de aard en het genre van dit belijdenisgeschrift alsook op de historische achtergronden van de totstandkoming ervan. Vervolgens besprak hij de inhoud van de eerste vijf artikelen van de NGB. Opnieuw begeleidde hij enkele studenten en promovendi bij het opzetten en uitvoeren van een onderzoek naar bepaalde aspecten van de geschiedenis van het gereformeerd protestantisme. Dr. Van den Brink zette zijn onderzoek naar de leer van de drie-eenheid voort en schreef in dat kader een artikel over de wijze waarop de triniteitsleer in de Nederlandse theologie van de 20e eeuw is gewaardeerd.

Utrecht

Voor dr. H. van den Belt was 2009 het eerste jaar dat hij volledig als bijzonder docent Gereformeerde godgeleerdheid aan de Utrechtse universiteit werkte. Voor de master-deeltijdstudenten gaf hij de collegereeks ‘Reformaties en ritueel’, terwijl hij voor de bachelorstudenten onderwijs gaf over ‘Reformatie en spiritualiteit’. Wat zijn onderzoek betreft gaf dr. Van den Belt enkele lezingen over Herman Bavinck en zijn visie op de openbaring en over Calvijns spreken over de theocratie. Bij beide thema’s resulteerde dit in een publicatie. Tevens begeleidde hij veel studenten en fungeerde hij als mentor van de vereniging van studenten in de theologie Voetius.

De voor het hoofdbestuur geschreven verslagen van hun werkzaamheden zijn in verkorte vorm naar alle hervormd-gereformeerde (wijk)kerkenraden gestuurd, uit dankbaarheid voor de betrokkenheid op ons Leerstoelfonds, veelal uitkomend in een plaats op het collecterooster. Onze leden vroegen we in december om een gift voor het Leerstoelfonds, opdat dit werk in de toekomst mogelijk blijft.

Het besluit van de PTU om halverwege 2012 uit Kampen, Leiden en Utrecht te verhuizen naar Amsterdam en Groningen heeft ook gevolgen voor de leerstoelen van de Gereformeerde Bond. Het hoofdbestuur heeft daarom besloten een commissie te benoemen die het bestuur gaat adviseren inzake:
a. de toekomstige universiteitssteden waar de leerstoelen gevestigd blijven/zijn;
b. de plaats waar ze bestuurlijk ondergebracht worden (gelinkt aan de PTU of aan het departement);
c. het profiel voor de diverse leerstoelen.
Tot leden van deze adviescommissie zijn benoemd dr. M. van Campen, ds. G.D. Kamphuis en prof. dr. W. Verboom.

5. Promoties, promovendiberaad en benoeming

Promoties

Op 15 mei promoveerde ds. J.A. van den Berg uit Groningen aan de Radboud Universiteit Nijmegen op een proefschrift met de titel Biblical Argument in Manichaean Missionairy Practice. The Case of Adimantus and Augustine. Promotor was prof. dr. J. van Oort.
Op 13 april promoveerde ds. R.W. de Koeijer aan de Universiteit Utrecht op een spiritualiteit-historische studie naar Engelse puriteinse geschriften in de periode 1587-1684. De titel van zijn proefschrift luidt Geestelijke strijd bij de puriteinen. Promotoren waren prof. dr. W. Otten en prof. dr. A. de Reuver.
We feliciteren de promovendi met de voltooiing van hun promotiestudie.

Promovendiberaad

Dr. H. van den Belt coördineerde het promovendiberaad, waarin periodiek theologen bijeenkomen die plannen hebben voor of bezig zijn met het schrijven van een dissertatie. Dit jaar sprak prof. dr. G.H. van Kooten uit Groningen over ‘De vrijheid van het wetenschappelijk onderzoek en de grenzen daarvan’.

Buitengewoon hoogleraar

Dr. J. Kommers, hervormd predikant te Lelystad, is per 1 januari 2010 benoemd als buitengewoon hoogleraar aan de North-West University te Potchefstroom in Zuid-Afrika. Dr. Kommers, die in 2005 aan deze universiteit promoveerde, zal aan de theologische universiteit (School for Ecclesiastical Studies) van de Potchefstroom Campus een aantal gastcolleges geven en promotieonderzoek begeleiden. Zijn werkzaamheden als predikant van de hervormde gemeente te Lelystad zal hij voortzetten.

6. Contacten met de studenten

GB-studieweek
Van maandag 24 augustus t/m donderdag 27 augustus werd in Hydepark te Doorn een studieweek gehouden voor aankomende en gevorderde theologiestudenten. Het hoofdbestuur wil op deze wijze studenten die zich rekenen tot de hervormd-gereformeerde beweging in de Protestantse Kerk toerusten voor de beoefening van de theologie in reformatorische zin. Meer dan vijftig studenten hebben de studieweek bijgewoond. Hoofdthema was deze keer Schepping. Lezingen werden onder andere gehouden door dr. T.E. van Spanje, prof. dr. G. van den Brink, ds. ir. W. Markus, ds. J. Westland, dr. M. Dubbelman en dr. H. van den Belt. Op donderdag waren ook de (aanstaande) echtgenotes welkom. Op dinsdagmorgen 25 augustus hield ds. L. Plug een inleiding voor aanstaande eerstejaars over Studie en roeping. Ds. en mevr. P. Koeman traden als gastheer en gastvrouw op.

Ontmoetingsdag met onze theologiestudenten

De jaarlijkse ontmoeting van het hoofdbestuur met hervormde studenten in de theologie vond op woensdag 23 december in Nijkerk plaats. Het hoofdbestuur heeft – na overleg met de studenten – ervoor gekozen om samen na te denken over de christelijke ethiek. Na de opening door ds. H. J. Lam verzorgde prof. dr. ir. H. Jochemsen uit Bennekom de eerste lezing onder de titel Een gereformeerde benadering voor ethiekbeoefening, waarin hij vanuit zijn visie op de Schrift én op de schepping en de cultuur benoemde waar onze christelijke waarden vandaan komen en hoe die in het leven kunnen functioneren. Vervolgens ging dr. A.A. Teeuw, verpleeghuisarts in Salem te Ridderkerk, in een tweede lezing in op het thema Ethiek in prediking, pastoraat en catechese. Zeventig studenten hebben een goede studiedag meegemaakt. Het geschenk van het hoofdbestuur voor de opbouw van een goede bibliotheek (nieuwe uitgave van de Institutie) werd met applaus ontvangen.

Contact met CSFR, IFES
Drs. P.J. Vergunst en ds. J. Harteman hadden op 4 juni in Utrecht contact met het bestuur van de studentenvereniging CSFR. Jarenlang voerden we de gesprekken samen met twee christelijke gereformeerde deputaten, voor het eerst was er nu ook een vertegenwoordiger van de Hersteld Hervormde Kerk op deze ontmoeting aanwezig.

IFES-Nederland bestond in 2009 vijftig jaar. Op 20 november werd in de Jacobikerk in Utrecht een symposium gehouden, waarna een dankdienst en een reünie plaatsvonden. Ds. J. Harteman bezocht de dankdienst. Prof. dr. G. van den Brink is als lid uit de kring van de Gereformeerde Bond toegetreden tot de Raad van Advies.

Gesprekken met studenten
Ds. M.A. Kuyt en ds. C. van Duijn voerden de gesprekken met de studenten theologie die door het hoofdbestuur vanuit het Studiefonds ondersteund worden.

7. Theologische Hogeschool ”Johannes Calvijn”
Op vrijdag 9 april vond in Apeldoorn de jaarlijkse ontmoeting plaats tussen het dagelijks bestuur van de Gereformeerde Bond met directeur prof. dr. J. Hoek, voorzitter dr. C. van Sliedregt, secretaris ir. W. van Duijvenbooden en penningmeester drs. J. Baaijens van de THGB. Gesproken is over het jaarverslag en over de eigenheid en identiteit van de THGB binnen het grotere verband van de CHE.

8. Contact met ambtsdragers

Regioavonden over bezinning op identiteit gemeenten

In het voorjaar van 2009 verscheen aan de hand van Aart Peters, gemeenteadviseur in de Protestantse Kerk, het boekje Gemeente in beweging. Op zoek naar een bijbelse visie. Peters behandelt hierin de vraag hoe we gemeente kunnen zijn in het spanningsveld van traditie en vernieuwing. De Gereformeerde Bond en de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk organiseerden vier avonden voor ambtsdragers en predikanten over de thematiek Biddend bezig zijn in de 21e eeuw met identiteit, visie en beleid. In Hardinxveld-Giessendam waren ds. F. van Roest (Noordwijk) en A. Peters op 15 september de sprekers. In Putten (8 oktober), Woudenberg (13 april) en Woerden (27 april) hielden drs. P.J. Vergunst en A. Peters een inleiding.

Bezinning op vragen rond schepping en evolutie

In het Darwinjaar was er – ook in hervormd-gereformeerde kring – discussie en verwarring over de vragen van schepping en evolutie. Op 7 december belegde het hoofdbestuur daarom een besloten conferentie voor predikanten, waarop nagedacht werd over wat vanuit een gereformeerde Schriftvisie onopgeefbaar moet zijn in ons spreken over schepping en evolutie. Ongeveer 150 predikanten waren in een intensief gesprek over de actuele vragen rond schepping en evolutie. Prof. dr. G. van den Brink, ds. M.A. Kuijt, prof. dr. M.J. Paul en prof. dr. E. Talstra waren de sprekers. Via een impressie van de hoofdredacteur van De Waarheidsvriend in ons blad is over de inhoud van deze studiedag mededeling gedaan.

Predikantenconferentie

Op woensdag 6 en donderdag 7 januari werd in Hydepark te Doorn de jaarlijkse conferentie voor predikanten van de Gereformeerde Bond gehouden. Op de morgen van de eerste dag ging ds. H. J. Lam in zijn openingswoord in op geestelijke vernieuwing. Tijdens het tweede deel van de morgen hield drs. W.J. Deetman uit Den Haag een causerie over het thema De plaats van religie in het publieke leven. Religie is vandaag niet meer vanzelfsprekend christelijke religie. Het openbare leven is breed geworden. De kerk heeft als opdracht het Evangelie te verkondigen. Heel belangrijk is volgens Deetman het onderwijs aan de jeugd door catechese. Daarnaast is het van groot belang door diaconale dienstverlening het Evangelie zichtbaar te maken voor de mensen op straat. Na de maaltijd kwamen er twee referaten over het verbond. Het eerste referaat was van prof. dr. J. Hoek uit Veenendaal met de titel Het verbond in de crisis. Dr. Hoek betoogde dat in onze tijd het individu en de keuzevrijheid centraal staan. Mensen volgen niet meer het gezag van traditie, maar gaan voor ervaringen. Wat is het belangrijk om de rijkdom van het verbond te verstaan. Na dr. Hoek volgde het tweede referaat van prof. dr. W. Verboom uit Harderwijk met het thema Het verbond: appèl en zegen voor prediking, geloof en gemeente zijn. Dr. Verboom wees erop dat God een relatie legt met zondige mensen. Hij doet dat uit genade. Woord, belofte en verbond vormen een drievoudig snoer. In de prediking van de beloften van God voltrekt zich het scheppend spreken van God. De prediking is onvervangbaar en staat ook onder hoogspanning.
Op de tweede dag was er allereerst een referaat van prof. dr. G.C. den Hertog uit Apeldoorn, over het onderwerp Opnieuw toegang vinden tot de Reformatie. Het voorbeeld van Hans Joachim Iwand. Dr. Den Hertog gebruikte de Duitse theoloog Iwand als voorbeeld van Lutherstudie in rapport óf in confrontatie met de tijd. De liberaal-vrijzinnige theologie van de negentiende eeuw meende haar gedachtegoed met Luther te kunnen canoniseren, bijvoorbeeld op het terrein van de rechtvaardiging en de verzoening. Vooral het denken van Luther over wet en evangelie betekende een scherpe veroordeling van alle voorwaardelijke theologie die ten diepste van een optimistisch mensbeeld uitgaat.
Op het laatste dagdeel hield dr. A. de Muynck uit Hendrik Ido Ambacht een lezing over Wordt de school op de kerk teruggeworpen? Over de verhouding van kerk en school in de 21e eeuw. Dr. De Muynck stelde dat het christelijk onderwijs door onze nationale wetgever in hoog tempo aan strakkere banden wordt gelegd. Daarachter zit de liberale filosofie van de neutraliteit. Een neutraliteit die in feite niet bestaat. De kerk moet zich meer als hoedster van het christelijk onderwijs opwerpen.

Contio voor Noord-Nederland

Op 10 november werd in Sebaldeburen het halfjaarlijkse predikantenberaad voor Noord-Nederland met een afvaardiging van het hoofdbestuur gehouden. Drs. P.J. Vergunst hield er een inleiding over onze plaats in en waardering van de breedte van de Protestantse kerk. Op dinsdag 20 april sprak ds. I. de Graaf uit Zwaagwesteinde over Terug van weggeweest: terug van Vlaanderen (waar hij gemeenten in de Panne en Ronse diende) naar Nederland én terug van baptist naar de kerk van de Reformatie.

Preekkringen

Onder verantwoordelijkheid van het hoofdbestuur kwamen vier preekkringen regelmatig bijeen, waarin met (overwegend jonge) predikanten nagedacht werd over veel aspecten van de prediking. Mentoren hiervan zijn ds. C. van Duijn, ds. L.J. Geluk, ds. H. Veldhuizen en ds. H. Visser. De preekkringen worden trouw bezocht.

Prekenserie ‘Genade voor genade’

Elke maand verschijnt een uitgave met twee preken van predikanten uit de kring van de Gereformeerde Bond. In 1927 is men al begonnen met deze uitgave en het mocht velen tot zegen zijn. Bijbelse uitleg en persoonlijke toepassing kenmerken deze preken. In menige gemeente maakt men gebruik van de prekenserie Genade voor Genade. Ds. J. Harteman en ds. A.J. Mensink vormen de redactie. Verschillende kerkenraden hebben een abonnement met meer exemplaren. De preek kan in een kerkdienst of op een ander moment worden gelezen. Ook delen de kerkenraden de preken uit onder zieken en ouderen.

Ambtsdragersvergaderingen
In september werden in twaalf regio’s de ambtsdragersvergaderingen gehouden. Als onderwerp koos het hoofdbestuur Christen in de vuurlinie? Over het belang van het verwoorden van het christelijk geloof. In het nadenken over het actuele thema apologetiek gaat het om het (leren) verdedigen van het algemeen christelijk geloof tegen beschuldigingen, kritiek of verwijten. Tijdens deze ambtsdragersvergaderingen wilde het hoofdbestuur handvatten aanreiken om het gesprek in pastorale en diaconale contacten te voeren én jongeren en ouderen in de gemeente hierin te scholen. In onze seculiere maatschappij, waarin christenen een minderheid vormen, is dit hard nodig, omdat het geloof én de consequenties die christenen hieruit voor hun persoonlijke en publiekelijke leven trekken, fel bestreden kunnen worden.

Beraadsdag voor ambtsdragers in de grotere steden

Tweejaarlijks belegt het hoofdbestuur op een zaterdag een beraadsdag voor ambtsdragers in de grote steden, een dag van bezinning en ontmoeting. Op zaterdag 20 maart kwamen ze bijeen in de Jeruzalemkerk in Amsterdam. Het thema voor deze bezinningsdag was Verschillende sporen, één missie. Gemeente zijn in een veranderde stadswijk. De ambtsdragerspreek werd gehouden door ds. D.M. van de Linde uit Rotterdam-Hilligersberg. Daarna kwam er de kennismaking met het werk in de wijkgemeente Jeruzalemkerk. Enkele werkers uit de wijkgemeente gaven een presentatie van het werk in en vanuit de gemeente, waarbij vooral de missionaire insteek belicht werd. Ds. C. van Duijn en de algemeen secretaris waren er namens het hoofdbestuur.

9. Contact met onze leden en afdelingen
Het contact met het grondvlak was in goed, zowel door bezoeken aan afdelingen als door het werk van voorlichter H. Geluk. Naast de afdelingen zijn in ongeveer honderdvijftig gemeenten contactpersonen actief, als aanspreekpunt voor het werk van de Gereformeerde Bond. In andere gebieden wordt momenteel onderzocht of de oprichting van een (regionale) afdeling mogelijk is. Deze intensieve samenwerking met het grondvlak resulteert in een voortdurende groei van leden en abonnees, met name onder jongere gemeenteleden. Doelstelling en activiteiten van de Gereformeerde Bond worden op deze wijze steeds (meer) onder de aandacht gebracht, tot opbouw van de plaatselijke gemeente.

10. Contacten in het buitenland
Hongarije
In juni hadden vijftien predikanten van de Gereformeerde Bond een stimulerende vijfdaagse ontmoeting in Hongarije (Matrahaza). Over elk thema een Hongaarse en een Nederlandse spreker was de formule voor alle conferentiedagen. En tussendoor waren de predikanten uit Nederland te gast in een Hongaarse gemeente, waar als bewijs van gastvrijheid en teken van verbondenheid de kansel voor hen open stond. Tijdens de ontmoeting wisselen lezingen en wandelgangen elkaar af. Samen werd nagedacht over Calvijns visie op de gemeenteopbouw, over missionaire roeping van de kerk in een postmoderne samenleving, over de spiritualiteit van de Heidelberger, over knelpunten in het pastoraat en over bijbelse vroomheid.
In Hongarije heeft men de conferentie gewaardeerd. Dr. Fodor Ferenc, een van de Hongaarse sprekers gaf de volgende reactie: ‘Ik zal mij graag de conferentie blijven herinneren. Ik nam al aan veel, heel verschillende conferenties deel, maar de atmosfeer van Matrahaza kan daar nauwelijks mee vergeleken worden. Ik ben daarom dankbaar dat ik in Matrahaza geweest ben’. De gelijke gezindheid komt van dezelfde gemeenschappelijke erfenis van de Reformatie. Het belangrijkste was de gemeenschappelijke grondslag, te weten het Woord, de Schrift, zonder vraagteken, zonder vooronderstellingen.

Stichting Theologia Viatorum
Op 8 juli is in Putten de stichting Theologia Viatorum opgericht. De stichting heeft als doel studenten theologie uit Midden- en Oost-Europa in de gelegenheid te stellen om in Nederland te studeren, om zo hun theologische kennis te verrijken én ervaring op te doen met het kerkelijk leven in de Nederlandse context. Ook wil de stichting extra begeleiding aan buitenlandse promovendi uit Midden- en Oost-Europa bieden. Het bestuur wordt gevormd door ds. W.G. Teeuwissen (Veenendaal), drs. I.M. Dekker (regiocoördinator Europa van de GZB) en drs. P.J. Vergunst. Dr. H. van den Belt is voor een dagdeel per week aan dit werk verbonden, waarvoor de financiën voornamelijk opgebracht worden door de stichting Hulp Oost-Europa, de GZB en de Gereformeerde Bond. Gemeenten is gevraagd het verblijf van een Oosteuropese student in Nederland financieel te adopteren.

Frankrijk

Colloque Biblique Franciphone

(voormalige pastorale van Dijon)
Van 6 tot 9 april werd de 25e pastorale in Lyon gehouden. Dit symposium blijft een gebeuren met een bijzonder karakter, een internationaal trefpunt van Franssprekende en anderstalige predikanten, voorgangers, pastorale werkers, studenten theologie en andere belangstellenden. Het is een plaats voor ontmoeting en bemoediging van werkers, die op vaak eenzame posten in de Franstalige wereld zich geplaatst weten tot het uitdragen van het reddend Evangelie. De Colloque wil consequent gaan in het spoor van de reformatoren van de zestiende eeuw en van de puriteinen van de zeventiende eeuw.

Op 23 april 2009 is dr. Pierre Courthial overleden. Courthial, eredecaan van de gereformeerde theologische faculteit in Aix-en-Provence, heeft een belangrijke rol gespeeld in het gereformeerde protestantisme in Frankrijk. Vanaf de oprichting was hij betrokken bij de vrije faculteit voorgereformeerde theologie in Aix.

11. Brief aan EO

Het hoofdbestuur heeft in maart per brief een indringend beroep op de directie van de Evangelische Omroep gedaan om terug te komen op het besluit popzanger Gordon een hoofdrol te geven in een tv-programma waarin bekende Nederlanders op zoek zijn naar God. Nog afgezien van de wijze waarop deze publiekelijk met zijn homoseksuele levenswijze omgaat, schrijft het bestuur geschokt te zijn door de manier waarop Gordon na de bekendmaking van zijn medewerking aan het EO-programma godslasterlijke taal gebruikt , het heilig avondmaal belachelijk maakt en op blasfemische wijze over hemel en hel spreekt. Het hoofdbestuur verwoordde de stelling dat door middel van het optreden van Gordon de verkondiging van het Evangelie geschaad wordt én de Naam van God op grove wijze gelasterd wordt.

12. Christelijke Gereformeerde Kerken

Met de Deputaten Eenheid van gereformeerde belijders van de Christelijke Gereformeerde Kerken was er opnieuw enkele keren contact. Gesproken werd over de waarde van de vele niet-kerkelijke contacten tussen christelijke gereformeerden en leden van de Gereformeerde Bond. Ook besloten we enkele concrete gemeenten te stimuleren nauwer met elkaar te gaan samenwerken.

13. Contact Orgaan Gereformeerd Gezindte (COGG)

Het COGG hield op 15 april zijn jaarlijkse conferentie in Putten. Het thema was Bijbelse bevinding in de belevingscultuur. Sprekers waren prof. dr. A. Baars, hoogleraar ambtelijke vakken aan de Theologische Universiteit Apeldoorn, en prof. dr. R. Kuiper, verbonden aan het Centrum voor samenlevingsvraagstukken in Zwolle.

14. Eleos/SGJ

Studiedag met Eleos over omgaan met burn-out

Op dinsdag 30 juni werd in samenwerking met de stichting voor geestelijke gezondheidszorg Eleos in Woudenberg een studiedag gehouden voor hervormde predikanten en hun echtgenotes over het thema Grenzen aan het ambt? Herkennen en voorkomen van burnout. Ruim zeventig personen waren aanwezig. Drs. P. Voorwinden , ds. J. Belder en mv. drs. E.M. Nobel-Buijs verzorgden een lezing. De dag had een besloten karakter.

SGJ

Op 27 oktober hebben de algemeen secretaris en ds. J. Harteman het jaarlijkse gesprek gevoerd met de SGJ. Van de zijde van de SGJ waren directeur Z.B. Nitrauw en manager W. L. van Oostende aanwezig. Omdat bij de SGJ de governance code is toegepast, is de directeur nu bestuurder geworden. Er is sprake van een vast en licht stijgend percentage cliënten. Tijdens de ontmoeting is gesproken over de opvoedcursussen van de SGJ en over het beleid van de overheid ten aanzien van de jeugdzorg

15. Toerusting
Huisgodsdienst
Komt het vandaag nog van huisgodsdienst? Hoe kunnen we haar in de gemeente en de gezinnen stimuleren? De Gereformeerde Bond sprak hierover op 28 mei in Andel en op 21 april in Nieuwe Tonge met ouders, ambtsdragers en jeugdwerkleiders en gaf handvatten tijdens de regionale studiedag Huisgodsdienst. Leven met God in het gezin. Na de opening door drs. P.J. Vergunst stond dr. M. van Campen uit Zwartebroek in zijn lezing, getiteld Huisgodsdienst vandaag, stil bij de oorzaken van het verdwijnen van huisgodsdienst in onze gezinnen en vroeg hij aandacht voor onze roeping in deze tijd. Vervolgens werden er twee workshopronden gehouden, waarin beide keren vier workshops aangeboden werden. Op beide dagen verzorgden predikanten uit de regio de workshops.

Leven met God in een tijd van welvaart

Op 25 november belegde het hoofdbestuur de studiedag Leven met God in een tijd van welvaart. Nagedacht werd hoe we in een tijd van wereldwijde armoede én van welvaart in Nederland vorm geven aan ons christen-zijn. Hoe doen we dat als alleengaanden, als christelijke gezinnen, in een tijd van overvloed? De studiedag werd gehouden in centrum Hydepark in Doorn. Sprekers waren prof. dr. H.G.L. Peels en ds. B.J. van der Graaf. Prof. Peels sprak over Armoede of rijkdom geef mij niet. Hij gaf aan hoe de profeten, de apostelen en vooral hoe Jezus zelf gesproken heeft over de omgang met ons bezit en het omzien naar de ander. De lezing van ds. Van der Graaf had de titel Discipelschap in een tijd van overvloed. Hij benoemde hoe jongeren en ouderen, alleengaand of als gezin te midden van de welvaart Jezus kunnen volgen. Er werden ook vijf workshops aangeboden.

16. Uitgaven

Artiosreeks

De in 2005 gestarte Artiosreeks van de Gereformeerde Bond passeerde in 2009 het aantal van 25.000 verkochte exemplaren. Van de eerste elf delen zijn gemiddeld meer dan 2100 boekjes per uitgave verkocht. Het bestuur beoogde bij de introductie betrokken gemeenteleden toe te rusten inzake kerkelijke, maatschappelijke en ethische onderwerpen. Er was een nevendoel: hervormd-gereformeerde theologen stimuleren om hun studietijd ten dienste van de gemeenten op een nuttige manier in te zetten. De redactie wordt gevormd door dr. P.F. Bouter, drs. P. J. Vergunst en ds. J. Harteman.

Van Genade als erfgoed van ds. A.J. Mensink verscheen een vierde, sterk gewijzigde herdruk. De predikant van Driesum voegde een hoofdstuk toe, waarin hij handvatten aanreikt voor het beleid van kerkenraden als gemeenteleden zich laten overdopen. Het hoofdbestuur is er dankbaar voor dat diverse deeltjes ook op kringen gebruikt worden. Een tweede druk verscheen van Vervolgd om Jezus’ wil, terwijl de eerste druk al een relatief grote oplage kende.

Dienst van mensen

In het najaar van 2009 verscheen de bundel Dienst van mensen. Een dwarsdoorsnede van een generatie hervormd-gereformeerde predikanten. Drs. P.J. Vergunst tekent hierin door middel van uitgebreide vraaggesprekken het persoonlijke en ambtelijke leven van tien hervormde predikanten. Gestempeld door de crisisjaren en de oorlogstijd hebben zij in de jaren zestig, zeventig en tachtig van de vorige eeuw de gemeenten gediend. Het boek biedt daarom niet alleen een schat aan levenslessen, maar ook een stukje geschiedenis van hervormd-gereformeerd kerkelijk leven.

Het Woord der prediking

Aan het eind van 2009 kwam het zesde en laatste deel van Het Woord der prediking uit. In 1993 verscheen het eerste deel van deze serie, een handreiking voor de prediking, uitgegeven op initiatief van het hoofdbestuur. De opzet bleef de jaren door ongewijzigd: een kwalitatief goede exegese, met aandacht voor de context van de behandelde Schriftgedeelten en aansluiting bij de gereformeerde traditie, verwoord in de gereformeerde confessies, waarbij ook het toepasselijke element voor het persoonlijke geestelijke leven en voor het gemeente-zijn in deze tijd tot zijn recht komt. In de redactie kwam bij het vijfde deel een wijziging. Ds. H.J. Lam nam de plaats in van ds. J. Maasland. De twee andere redactieleden zijn prof. dr. W. Verboom en dr. ir. J. van der Graaf (redactiesecretaris).

17. Brochure

Brochure Zicht op de kerk

Het hoofdbestuur ziet het als een kerntaak de betrokkenheid op de kerk gaande te houden. Daarom verscheen de brochure Zicht op de kerk, bedoeld voor bespreking in kerkenraden en op kringen. In de maand oktober verscheen een herdruk. In deze brochure bundelen we vier bijdragen. Tijdens de herdenking van het honderdjarig bestaan van de Gereformeerde Bond sprak prof. dr. G. van den Brink over Vóór de kerk. Honderd jaar Gereformeerde Bond en verder. Tijdens een predikantencontio van de Gereformeerde Bond sprak dr. H. van den Belt over Hervormd-gereformeerde vragen bij het neocalvinisme, een bijdrage waarin hij analyseerde op welke wijze onze wortels in het denken van Abraham Kuyper ons nog parten spelen. De derde bijdrage is opnieuw van dr. Van den Brink: Afkomst en toekomst van de gereformeerde orthodoxie. De laatste bijdrage is van de hand van ds. A. Beens. Hij legt de vinger bij de godsdienstige opvoeding binnen de kerk, de wijze waarop de vreze des Heeren van generatie op generatie wordt voorgeleefd en overgedragen. Aan deze vier bijdragen zijn gespreksvragen toegevoegd, zodat de artikelen niet alleen geschikt zijn voor persoonlijke overdenking maar ook voor bespreking binnen de kerkenraden of door predikanten onderling.

18. Herziene Statenvertaling

Aan de herziening van de Statenvertaling werd hard doorgewerkt. De herziening van een aanzienlijk deel van het Oude Testament werd besproken en vastgesteld. Op 15 december werd de herziening van het Nieuwe Testament aan uitgeverij Jongbloed aangeleverd. Elk boek dat herzien is, wordt op de site www.herzienestatenvertaling.nl geplaatst, waardoor meeleven vanuit de gemeenten mogelijk is. Op weg naar de presentatie van de HSV op 4 december 2010 houdt een redactieraad zich bezig met de edities die vanaf die datum zullen verschijnen. Behalve vertegenwoordigers van het HSV-bestuur en van uitgeverij Jongbloed hebben ds. H.J. Lam en P.J. Vergunst hierin zitting.
Voor kerkenraden en anderen die zich wilden oriënteren op de achtergrond van de HSV verscheen de brochure De Statenvertaling herzien. Gelukkig is er sprake van een heel positieve respons op de diverse al verschenen deeluitgaven. Het hoofdbestuur is daar dankbaar voor.

Op 1 maart is ds. B.J. van Vreeswijk, voorzitter van het stichtingsbestuur, overleden. Vanaf het begin – juni 2002 – was hij voorzitter. Op inspirerende wijze gaf hij leiding aan de talloze vergaderingen van het stichtingsbestuur en aan de verschillende bijeenkomsten met medewerkers. Wij gedenken hem met grote dankbaarheid.

19. De Waarheidsvriend
Onze algemeen secretaris is tevens hoofdredacteur van De Waarheidsvriend, het wekelijks verschijnende blad van de Gereformeerde Bond. Drs. Tineke van der Waal-Goudriaan zet zich als eindredacteur wekelijks zestien uur voor ons blad in en onderhoudt de contacten met de scribenten.
De waardering voor de inhoud en de vormgeving van De Waarheidsvriend bleek ook in 2009: we eindigden het jaar met ongeveer 400 abonnees meer dan het jaar daarvoor en konden half december in de fam. J. Wielhouwer uit Sommelsdijk onze 10.000e abonnee begroeten. De redactie hoopt aandacht te blijven geven aan de thema’s die in de kerk en de gemeenten van betekenis zijn en tegelijk vanuit de doelstellingen van de Gereformeerde Bond de toerusting vanuit bijbels-gereformeerd perspectief de noodzakelijke aandacht te blijven geven. We zijn dankbaar voor het feit dat we meer en meer jongere abonnees mogen inschrijven.
Commentaar werd onder meer gegeven bij actuele gebeurtenissen in de samenleving, zoals de relatie tussen Israël en de Palestijnen en de pogingen om de invloed van orthodoxe christenen uit de publieke ruimte terug te dringen. Ook wat in de kerk omgaat, kreeg aandacht, zoals het werk van de commissie van bijzondere zorg en het gesprek over de waarde van de kinderdoop. Een apart nummer stond in het teken van de nieuwe editie van Calvijns Institutie. In nog een ander themanummer werd stilgestaan bij 175 jaar Afscheiding. Veel aandacht was er voor zending, zowel bij het terugtreden van GZB-directeur ds. W.G. Teeuwissen als van de GZB-zendelingen ds. A.T. van Blijderveen en ds. L. Schaafsma.
In een uitvoerige serie werd onze omgang met seksualiteit vanuit bijbels perspectief belicht. Ds. W. Meijer en kand. A.C. Baan voerden een briefwisseling over de stichting Heart Cry en de kerk. Series waarnaar veel vraag is, kunnen ook via onze website gedownload worden.
De redactie startte de interactieve rubriek Mijn vraag en plaatste vanaf 1 oktober wekelijks een column. Na negentien jaar aan de rubriek Uit de pers een aantrekkelijke invulling gegeven te hebben, nam ds. J. Maasland afscheid. Ds. G. van Meijeren uit Dirksland volgde hem op.

20. Theologia Reformata
Het tijdschrift Theologia Reformata bracht in het afgelopen jaar weer vier nummers uit. Daarvan was het decembernummer een themanummer over Praktische Theologie. In het maartnummer verschenen artikelen over verschillende visies op de kerk. Aan Calvijn werd aandacht besteed, evenals aan Arminius. Wat betreft het beleid kan worden gemeld dat de redactie overleg heeft gepleegd met het hoofdbestuur over een uitbreiding van de redactie met theologen uit andere kerken en over de instelling van een zogenaamde ‘advisery boarding’, een kring van internationale deskundigen die meedenken over en beoordelingen geven van artikelen. De redactie verheugt zich over een lichte stijging van het aantal abonnees, zij het dat het aantal studenten dat het tijdschrift leest naar haar inschatting hoger kan zijn. We hopen en bidden dat ons tijdschrift nog lang zal verschijnen ten dienste van kerk en geloof in de hedendaagse cultuur.

21. Zij die van ons heengingen
God nam in de tijd die achter ons ligt dienaren van Zijn Woord tot Zich. Zij zijn gestorven in het vertrouwen dat voor een gelovige de dood niet een eindpunt is, maar een begin van een altijd zijn bij God. Wat een geweldige troost is er als we in het spoor van Jezus ook onze geest overgeven aan Zijn Vader. In die overgave zit de zekerheid van de hoop op een eeuwige heerlijkheid bij God. Christus heeft door Zijn sterven een weg geopend tot de hemelse vreugde. Dit is een enorme troost voor allen die door het geloof op Jezus zien. Het graf is geen diepe donkere kuil waarin we voorgoed wegzinken. Het is een toegang tot Gods heerlijkheid.
Predikanten gaan heen en alleen God weet welke vrucht hun arbeid heeft mogen dragen. Zij kunnen vanwege hun prediking nog spreken nadat zij gestorven zijn. ‘Gedenkt uw voorgangers, die u het Woord Gods gesproken hebben; en volgt hun geloof na, aanschouwende de uitkomst van hun wandeling’ (Hebreën 13:7).
Dr. J. van Beek, 60 jaar
Ds. J.W. Slok, 66 jaar
Ds. J. Maas, 65 jaar
Ds. C.J. Klop, 73 jaar
Ds. A. Stekelenburg, 96 jaar
Ds. J.M. de Raad, 76 jaar
Ds. W. Verboom, 76 jaar
Ds. B.J. van Vreeswijk, 62 jaar

22. Zij die met emeritaat gingen
Ook nu vermelden we uit onze kring de namen van predikanten die afscheid namen van een gemeente zonder een andere gemeente te gaan dienen. Het jarenlang dienen als ambtsdrager in de gemeente of elders in Gods Koninkrijk deden ze niet voor zich zelf. Elke ambtsdrager is voor alles een dienaar van Jezus Christus. Er is geen mooiere naam voor een ambtsdrager dan dienaar. Er is geen beter compliment voor een ambtsdrager dan de opmerking dat hij in zijn werk iets weg heeft van de grote Ambtsdrager Jezus Christus. In Zijn Naam mogen we ons werk doen en ontvangen we bovendien alles wat we nodig hebben om ambtsdrager te kunnen zijn. Genade en het ambt horen bijeen. De genade gaat voorop. Hoe kun je anders Christus dienen? Meestal houdt na het emeritaat het dienen niet op. Op beperkte wijze en afhankelijk van de gezondheid kunnen we nog beschikbaar zijn voor een gemeente, verpleeghuis of zorgcentrum. Ook blijft er de mogelijkheid zondags preekbeurten te houden. Wij hopen dat de broeders die met emeritaat zijn gegaan, nog veel jaren tot zegen voor de gemeenten mogen zijn.
Het zijn de volgende predikanten, aangeduid met de laatste gemeente, die zij hebben gediend.
Ds. C. Stelwagen, Elspeet (vervroegd emeritaat)
Ds. P.J. Stam, Katwijk aan Zee (vervroegd emeritaat)
Ds. G. de Fijter, Kampen (vervroegd emeritaat)
Ds. L. van Wingerden, predikant van het Willem Alexanderziekenhuis te ‘s-Hertogenbosch (vervroegd emeritaat)
Ds. G. Mulder, Haaften
Ds. W. Markus, Bergschenhoek (vervroegd emeritaat)
Ds. T.W. van Bennekom, predikant verpleegtehuis ‘De Samaritaan’ (vervroegd emeritaat)
Ds. J.E. de Groot, Ede (vervroegd emeritaat)
Ds. J. Veldhuijzen, Putten
Dr. C.G. Geluk, Huizen

23. De nieuwe lichting
Met veel vreugde vermeldt het hoofdbestuur de namen van kandidaten die nog niet zo lang geleden in het ambt van predikant bevestigd zijn of een beroep naar de eerste gemeente aannamen. God roept tot het ambt. De Heere gebruikt mensen in Zijn dienst. Voor moeilijke posten gebruikt Hij hen als instrumenten in Zijn hand. Wanneer God ons roept tot een verantwoordelijke opdracht, belooft Hij Zijn hulp. Hoe zwaarder onze taak is, hoe meer steun we van Hem ontvangen. Wat is het mooi als we onze gaven besteden voor die taken waarvoor we tot eer van God bezig zijn. Maar een kerkelijk ambt moeten we niet onderschatten. We spreken niet voor niets van een ambtsdrager. Het ambt is blijkbaar iets om aan te tillen. Met de kans om je vertillen. Maar niet wij dragen het ambt. Het ambt draagt ons. We worden niet tot een ambt geroepen voor onszelf. Het gaat om Gods lof. Een ander doel mogen we in ons ambt niet hebben. Wie dit doel opgeeft, vergeet zijn opdracht. De dienst aan God en de lof van God behoren bij elkaar. Het bemoedigende en bevrijdende is dat we voor het verrichten van de taken die bij het ambt horen niet aangewezen zijn op onze kracht en onze mogelijkheden. Gods kracht is in onze zwakheid. Hij sterkt ons hart, zodat we Hem met ons hart kunnen dienen.

kand. R.R. Eisinga, Schoonrewoerd en Bussum
kand. A. Robbertsen, Sluipwijk
kand. H.J.T. Lubbers, Nieuwe Tonge en Herkingen
kand. P.M. van ’t Hof, Oude-Tonge
kand. D. Jongeneel, Arnemuiden
kand. G. J. Roest, Stedum-Lellens-Wittewierum-Ten Post
kand. J. Broekman, Herwijnen
kand. J.T. de Koning, Genderen
kand. G.J. Codée, De Bilt (Dorpskerk)
kand. P. Baas, Zalk en Veecaten
kand. M. van Dam, Hagestein
kand. J. Overeem, Boskoop
kand. J.M. Molenaar, Hoevelaken
kand. C.J. Overeem, Wilsum
kand. W.P. Vermeulen, Goudriaan-Ottoland

24. Afsluiting
De Gereformeerde Bond wil zijn plaats in de Protestantse Kerk innemen, haar terugroepend tot gehoorzaamheid aan het Woord van God, met als norm de belijdenis van de Reformatie. Nu een periode met activiteiten achter ons ligt, zien we terug en zijn we dankbaar voor de inzet van velen bij de realisatie van deze doelstelling. Een heel nieuwe en voor ons onbekende toekomst ligt voor ons. Achter elke dag moeten we een vraagteken zetten. We kunnen onrustig en bang zijn voor de bedreigende onzekerheid. Wat zal er allemaal op ons afkomen?
De dichter van Psalm 125 wekt ons op om onze toevlucht te zoeken bij de Heere. Als je op de Heere vertrouwt, dan sta je volgens hem zo vast als een berg. Dan wankel je niet als het pad smal is. Dan glijd je niet uit als het pad glad is. De Heere wil bij ons zijn. Met onze verlegenheid en hulpeloosheid zijn we welkom in de armen van God. Daarom is onze toekomst niet hopeloos. Zo min de bergen rondom Jeruzalem zullen wijken, zo min zal Gods trouw verdwijnen. De Heere is in alle levensomstandigheden tot hulp voor allen die Hem verwachten. Het vertrouwen op Hem geeft ons ontzettend veel steun. Ons vertrouwen is vaak zwak en klein. Wie wankelt nooit? Mensen hebben iets van zand, je kunt er niet op bouwen. Mensen hebben iets van de wind. Ze zijn overal en nergens. Mensen hebben iets van de golven. Ze veranderen per moment.
Zoals de bergen rondom Jeruzalem liggen en de stad beschermen, zo bewaart de Heere Zijn kinderen. De bergen rondom Jeruzalem zijn als een beschermende ring. Hij houdt ons vast en geeft Zijn eigen werk niet prijs. Met Hem kunnen we verder. Stap voor stap.
J. Harteman

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Nederlandse christen wisselt roeping in voor uitdaging

Vergunst denkt dat christenen als kinderen van hun tijd ook een uitdaging nodig hebben. ‘En daarna een nieuwe uitdaging. De een vindt het een uitdaging om als christenen met één mond te spreken naar de buitenwereld, de ander ziet het als de uitdaging voor elke christen, ook van orthodoxe christenen, om een leesbare brief en een verstaanbare getuige van Christus te zijn. Kom ik een predikant tegen die een beroep naar elders aangenomen heeft, dan valt het me op hoe velen aangeven dat hun nieuwe gemeente aanzienlijk groter is en dat het leiding geven complexer zal zijn, waarop steevast volgt: ‘Maar, ik heb er zin in, het is een mooie uitdaging.’ Of: ‘Ik was echt aan een nieuwe uitdaging toe.’’
Vergunst denkt niet dat roeping en uitdaging twee woorden voor hetzelfde ding zijn. ‘Het verschil is dat onze roeping van God komt, dat is zelfs een beslissend onderscheid. We kunnen niet voldoende onderstrepen hoe bijzonder dat is. Onze roeping is niet anders dan gehoor geven aan het roepen van God, doen waartoe Hij ons roept. Het zwaartepunt bij een uitdaging ligt bij de aantrekkelijke of prikkelende omstandigheden, niet bij onze taak en bij Wie ons die taak heeft gegeven.
De Nederlandse cultuur kan christenen afleiden van hun roeping, vermoedt Vergunst. ‘Gehoorzaamheid staat haaks op een strakke carrièreplanning, op progressie in je persoonlijke ontwikkeling. Ook kunnen we ons afvragen of christenen het in Nederland niet te goed hebben. Wie verwend raakt, ligt open voor het gevaar van de verveling en de ontevredenheid.’

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Geref. Bond uit teleurstelling over afzien van tuchtprocedure tegen ds. K. Hendrikse

Op advies van het regionale college voor de visitatie heeft de classis Zierikzee besloten om geen tuchtprocedure te starten tegen ds. K. Hendrikse uit Middelburg. De uitlatingen van ds. Hendrikse zijn volgens de visitatoren niet van dusdanig gewicht dat ze de fundamenten van de kerk aantasten. Ze wijken, zo stellen ze in hun rapport, niet wezenlijk af van wat andere theologen die gerekend worden tot de vrijzinnige stroming binnen de kerk, hebben beweerd en kunnen gezien worden als deel van een theologisch debat.
Over het boek Geloven in een God die niet bestaat (2007) van de Middelburgse predikant ontstond de nodige commotie. Terecht besloot de classis Zierikzee om de predikant en zijn kerkenraad te horen in overeenstemming met ordinantie 10 artikel 14 van de protestantse kerkorde.
In een reactie op het besluit van de classis zegt het moderamen van de generale synode van de Protestantse Kerk te beseffen dat de uitspraken van ds. Hendrikse in een deel van de kerk voor verontrusting gezorgd hebben en pijn veroorzaakt hebben, maar dat het moderamen ‘tegelijkertijd dankbaar is dat de kerkordelijke procedure nu afgerond is en er voor alle betrokkenen helderheid bestaat’.
Intussen hebben enkele behoudende afgevaardigden van de classis Zierikzee besloten om een bezwaarschrift in te dienen bij de regionale commissie van bezwaren en geschillen. Ds. P. Zeedijk uit Stavenisse: ‘Het belijdend spreken van de gehele Protestantse Kerk is hier in het geding. Omdat er zowel ernstige inhoudelijke alsmede vergadertechnische fouten zijn gemaakt, is er reden te denken dat deze fouten van grote invloed geweest zijn op de uitslag van de stemming. Vanwege het grote belang van deze kwestie moeten we al het mogelijke doen wat verantwoord is en daarom zullen we een bewaarschrift indienen.’
Tweede voorzitter ds. M.A. Kuijt geeft namens het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond dit bezwaarschrift alle steun. ‘Het is beschamend om te moeten constateren dat het kerkordeartikel dat stelt dat ‘de kerk weert wat haar belijden weerspreekt’, nauwelijks functioneert. Vrijzinnigheid wordt ruimte geboden terwijl pogingen tot (juridische) tuchtmaatregelen door de visitatie worden afgedaan als een heilloze weg, die meer kapot maakt dan ons lief is. Alsof door de uitlatingen van ds. Hendrikse al niet veel kapot is gemaakt en velen in verwarring zijn gebracht. Laten we hopen en bidden dat onze kerk niet machteloos toeziet hoe de fundamenten van de kerk worden ondergraven. Zij is immers naar het woord van de apostel ‘de gemeente van de levende God, een pilaar en vastigheid der waarheid’. Wanneer het moderamen van onze kerk uitspreekt dat er nu helderheid voor alle betrokkenen bestaat (welke helderheid?), dan verplicht zij zich wel om in de komende novembervergadering – wanneer vergaderd wordt over de vraag hoe er in de kerk gesproken kan worden over God – een helder geluid te laten horen waaruit blijkt dat er in de Protestantse Kerk wel degelijk grenzen liggen.’

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Open brief: Kairosdocument tendentieus en anti-Israëlisch

Het onlangs gepresenteerde Kairosdocument van Palestijnse christenen is een tendentieus anti-Israëlisch geschrift, schrijven dr.ir. J. van der Graaf, ds. C. Blenk, dr. M. van Campen samen met een aantal andere leden van de Protestantse Kerk in Nederland in een open brief. De Nederlandse kerken moeten zich ervan distantiëren.
Op 11 december werd in Bethlehem vanuit de ‘Palestijns-christelijke gemeenschap’ een Kairosdocument gepresenteerd onder de titel ‘Uur van de waarheid. Een woord van geloof, hoop en liefde uit het hart van het Palestijnse lijden’. Dinsdag 22 december is dit document in de Utrechtse Domkerk gepresenteerd en aangeboden aan kerkelijke leiders in Nederland, onder verantwoordelijkheid van ICCO, Pax Christ/IKV, Vrienden van Sabeel, Keerpunt en Kerk in Actie.
Na kennis te hebben genomen van dit document voelen ondergetekenden zich, vooruitlopend op een grondige bezinning op en een fundamentele weerlegging van dit document, gedrongen tot een ‘cri de coeur’, temeer omdat het een document van christenen wil zijn.
1. De inzet van het Kairosdocument spreekt boekdelen. Christenen over de hele wereld worden opgeroepen ‘de uitleg van de Bijbel opnieuw te overwegen en een uitleg te vermijden die dient om de aantasting van onze rechten op Bijbelse en theologische gronden te legitimeren.’ Daarvoor is, zegt het document in het vervolg, de Heilige Geest nodig: ‘Het is de Geest die ons helpt de Heilige Schrift te verstaan, zowel het Oude als het Nieuwe Testament in hun eenheid, hier en nu.’
Is het nieuwe Schriftverstaan in het document werkelijk door de Geest ingegeven? Gaan Woord en Geest hier samen? Geen woord namelijk over de betekenis van Romeinen 9 tot en met 11, waarin Paulus betuigt dat God Zijn trouw aan Israël door alles heen gestand doet. Geen woord over de blijvende beloften voor Israël als volk in het Oude Testament. Elke Bijbelse visie op Israël als volk ontbreekt. Het nieuwe verstaan van de Schrift met betrekking tot Israël geldt ‘alle volken’, universeel. Vervangingstheologie in een nieuw jasje! Universalisering dus ook van de landbelofte die ten koste gaat van de bijzondere beloften aan Israël.
De visie op Israël op grond van ‘de beloften, de verkiezing, volk van God en het land’ wordt in het document in verband gebracht met ‘een fundamentalistische Bijbelopvatting’, die dood en verderf zaait, omdat het Woord van God in steen is veranderd. Dat kunnen kerken, die zich decennialang vanuit die visie fundamenteel theologisch met Israël, ‘volk, land en staat’ hebben beziggehouden, zich kennelijk voor gezegd houden.
2. Het hele document staat op de noemer van gerechtigheid, maar wel van een zeer bepaalde gerechtigheid. Er is in de praktijk namelijk maar één onrecht, namelijk ‘de zonde van de bezetting’ van het land door Israël en dientengevolge het lijden van het Palestijnse volk. Op geen enkele wijze klinkt iets door van het grote onrecht dat de Joden in een twintig eeuwen lange geschiedenis van onderdrukking en vervolging is aangedaan, laat staan van dankbaarheid voor het recht dat hun werd verleend om terug te keren uit de ballingschap naar hun thuisland.
Letterlijk wordt nu onomwonden door Palestijnse christenen gezegd: ‘Dit land is ons land en het is onze plicht het te verdedigen en het voor ons op te eisen.’ Als dat gerechtigheid mag heten! De ‘schreeuw om recht’ voor de Palestijnen in dit document betekent schreeuwend onrecht voor de Joden: volk, land en staat. Zo kent dit document zijn eigen fundamentalisme.
3. Gebruik van de Bijbel om politieke keuzes en visies te legitimeren maakt godsdienst tot ‘menselijke ideologie’, zo heet het in het document. Het verhindert de opstellers niet hun visie op gerechtigheid toe te spitsen op een wereldwijde oproep om Israël economisch en commercieel te boycotten. Men wil er zelfs een wereldwijd systeem voor ontwerpen. Als dat geen politiek mag heten. Om in dat kader dan van liefde en vredelievendheid te spreken is een gotspe, oftewel een onbeschaamde brutaliteit.
4. Palestijnen hebben te maken met ‘historisch onrecht’, stelt het document. Waar begint dat onrecht, historisch? Het hele document ademt de geest van de zogeheten ‘New Historians’ in het Midden-Oosten, die al een aantal jaren bezig zijn de geschiedenis rondom 1948 ten gunste van de Palestijnen herschrijven. Kwam echter toen in 1948 aan de Joden een staat werd toegekend niet de hele Arabische wereld daartegen in opstand en was niet de ene oorlog na de andere het gevolg daarvan?
Heeft het Palestijnse volk in en na 1948 dan niet geleden? Wis en waarachtig. Ze hebben geleden onder soms overspannen acties tot zelfbehoud van Israël, in een onontwarbare kluwen van actie en tegenactie. Ze hebben echter vooral geleden onder de misleiding van hun eigen leiders. Dat die leiders nu ook verdeeld zijn is, zegt het stuk nogal suggestief, ook te wijten aan de internationale gemeenschap. De Joden hebben in hoge mate ook geleden onder moslimhaat (men leze het boek van dr. Hans Jansen, ‘Van jodenhaat tot zelfmoordterrorisme. Islamisering van het Europees antisemitisme in het Midden-Oosten’). In het document wordt Israël zelfs van racisme beschuldigd, te vergelijken met de apartheid in Zuid Afrika. Dat mag naar ons oordeel argumentenvervalsing heten.
5. Wij, als leden van de Protestantse Kerk in Nederland hopen van harte dat de kerken in Nederland zich van dit tendentieuze geschrift zullen distantiëren. Pro forma worden antisemitisme en islamofobie afgewezen. De islamitische component in het conflict wordt echter in het geheel niet benoemd. Men onderkent bovendien niet dat antisemitisme diep in de geschiedenis is verworteld en zich vandaag uiten kan in aanvallen op de staat Israël als een collectief van Joden (Martin van Amerongen in Israël een blanco cheque?). In zo’n context leeft vandaag het Joodse volk in Israël.
Het zou niet voor het eerst in de geschiedenis zijn, dat kerken en christenen zich aan antisemitisme schuldig maken. Het Kairosdocument bedoelt een profetische oproep te zijn. Wij ervaren het tegendeel. Het is naar ons oordeel eerder een ideologisch document. Aanvaarding van dit document zou neerkomen op een gevaarlijke verschuiving ten opzichte van de solidariteit of onopgeefbare verbondenheid met Israël, die met name de Hervormde Kerk in haar geschrift ‘Israël: volk, land en staat’ in 1970 heeft verwoord en die tot op vandaag in de Protestantse Kerk wordt betuigd. Het uur der waarheid slaat dan om in het uur der misleiding.
Ds. Hette Abma, predikant van de hervormde gemeente binnen de Protestantse Kerk in Gouda
Ds. Cock Blenk, lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk
Ds. Leen den Breejen, voorzitter van de Confessionele Vereniging in de Protestantse Kerk
Dr. Theo van Campen, lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk en lid van de Protestantse Raad voor Kerk en Israël
Ds. Hans Eschbach, directeur van het Evangelisch Werkverband binnen de Protestantse Kerk
Dr. ir. Jan van der Graaf, oud-algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk
Ds. Henk Poot, bestuurslid van het Evangelisch Werkverband binnen de Protestantse Kerk
Ds. Kees Kant, lid van het hoofdbestuur van het Confessioneel Gereformeerd Beraad binnen de Protestantse Kerk
Drs. ing. Jacob Keegstra, lid van de Provinciale Werkgroep Kerk en Israël in Overijssel (PKN), lid werkgroep Israël van het Evangelisch Werkverband en voorzitter ICEJ-Nederland
Ds. Kees Lavooij, lid van de werkgroep Israël van het Evangelisch Werkverband
Ds. Daan Riemersma, lid van het hoofdbestuur van het Confessioneel Gereformeerd Beraad in de Protestantse Kerk
Ds. Edjan Westerman, lid van de werkgroep Israël van het Evangelisch Werkverband

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Dienst van mensen’ beschrijft deel van geschiedenis Geref. Bond

De bundel Dienst van mensen. Een dwarsdoorsnede van een generatie hervormd-gereformeerde predikanten beschrijft een deel van de geschiedenis van de hervormd-gereformeerde richting in de Nederlandse Hervormde Kerk.
P.J. Vergunst, algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond, tekent in dit boek door middel van uitgebreide vraaggesprekken het persoonlijke en ambtelijke leven van tien hervormde predikanten: ds. C. van den Bergh, de vorig jaar overleden ds. J.C. Schuurman, ds. C.J.P. Lam, ds. H. Visser, ds. E.F. Vergunst, ds. H.J. de Bie, ds. L. van Nieuwpoort, dr. A. Noordegraaf, prof. dr. W. Balke en ds. W. Chr. Hovius. Gestempeld door de crisisjaren en de oorlogstijd hebben zij in de jaren zestig, zeventig en tachtig van de vorige eeuw de gemeenten gediend. Het boek biedt daarom niet alleen een schat aan levenslessen, maar ook een stukje geschiedenis van hervormd-gereformeerd kerkelijk leven.

‘Dienst van mensen’ verscheen bij Groen in Heerenveen, telt 148 blz. en kost € 17,50.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Artiosreeks passeert 25.000-grens

Van de Artiosreeks zijn inmiddels meer dan 25.000 exemplaren verkocht. Ruim vier jaar geleden verscheen het eerste deel in deze boekenserie van de Gereformeerde Bond. Het bestuur beoogde bij de introductie betrokken gemeenteleden toe te rusten inzake kerkelijke, maatschappelijke en ethische onderwerpen. Er was een nevendoel: hervormd-gereformeerde theologen stimuleren om hun studietijd ten dienste van de gemeenten op een nuttige manier in te zetten.
Een waagstuk, in een beeldcultuur, in een tijd van ontlezing? We melden hier dat begin oktober de grens van 25.000 verkochte exemplaren gepasseerd is. Daarmee kan geconstateerd worden dat de boekenserie zich een plaats in de gemeenten verworven heeft. Van de eerste elf delen zijn gemiddeld meer dan 2100 boekjes per uitgave verkocht. De meeste exemplaren gingen van Terwijl mijn kracht vergaat (dr. W.H. Velema), Genade als erfgoed (ds. A.J. Mensink), Omgaan met verschillen in de gemeente (ds. P.J. Teeuw) en Vervolgd om Jezus’ wil (P.J. Vergunst (red.)) over de toonbank – boeken die alle ten minste één herdruk kregen. De serie, uitgegeven door uitg. Groen in Heerenveen, is in de (christelijke) boekhandel verkrijgbaar.

Meer informatie: www.gereformeerdebond.nl > boeken > Artios

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Lesbrief voor de catechese over Calvijn

Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond stelt een door prof. dr. W. Verboom geschreven lesbrief over het leven en denken van Johannes Calvijn beschikbaar, getiteld Calvijn is toch een beetje van ons allemaal? De doelgroep vormen catechisanten van zestien jaar en ouder, al kan de lesbrief ook voor jongere catechisanten gebruikt worden. Naast de catecheseles is er een korte handleiding voor de catecheet beschikbaar. De lesbrief zou ook in kringen gebruikt kunnen worden. De doelstelling van de les is a. informatie over Calvijn als reformator en b. een gesprek over de betekenis van Calvijn toen én nu.
De lesbrief kost € 3 per vijf exemplaren is aan te vragen door het juiste bedrag over te maken op postbanknummer 2937021 t.n.v. Bureau Gereformeerde Bond te Apeldoorn, o.v.v. lesbrief Calvijn. Voor nadere info: tel. 055-5766660 of geref.bond@tiscali.nl.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Kerkenraadsbeleid na overdoop

Vier jaar geleden verscheen als tweede deel in de toen net gestarte Artios-reeks van de Gereformeerde Bond het boek van ds. A.J. Mensink over het bijbelse recht van de kinderdoop, Genade als erfgoed. Het boekje kreeg drie drukken, waardoor enkele duizenden exemplaren in handen kwamen van doopouders en anderen die zich bezonnen op de betekenis van de heilige doop. Vanwege in de gemeente levende vragen over de doop – ook in relatie met de overdoop – heeft ds. Mensink zijn boekje herschreven en uitgebreid. Inmiddels is de vierde, uitgebreide herdruk in de boekhandel verkrijgbaar. In Genade als erfgoed wordt de spits niet gezocht in het ontzenuwen van de argumenten tegen de kinderdoop, maar wordt een doorlopend pleidooi gevoerd om de rijkdom van onze doop te verstaan en eruit te leven.
Nieuw – en van betekenis voor het beleid in de gemeente – is dat ds. Mensink een apart hoofdstuk wijdt aan de vraag hoe kerkenraden moeten reageren als gemeenteleden zich laten overdopen. Graag brengen we deze vernieuwde uitgave onder de aandacht van de gemeenteleden en kerkenraden.
‘Genade als erfgoed’ is een uitgave van uitg. Groen, Heerenveen, telt 112 blz. en kost € 12,50.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Werkverslagen H. van den Belt, G. van den Brink, J. Hoek

Verslag van de werkzaamheden van dr. H. van den Belt als bijzonder universitair docent vanwege de Gereformeerde Bond aan het Departement Godgeleerdheid van de Universiteit Utrecht; 2008-2009

Aanstelling
Tot en met september 2008 was ik nog parttime verbonden aan de hervormde gemeente van Nijkerk. Op 1 oktober begon de periode waarin ik mij volledig kon wijden aan mijn nieuwe taak in Utrecht. Daar was ik ook wel aan toe, na een erg intensieve periode van verandering, verhuizing en twee verantwoordelijkheden die zich nauwelijks lieten combineren.
Het stemde tot dankbaarheid dat de synode van de Protestantse Kerk mij heeft beroepen als predikant met een bijzondere opdracht voor de arbeid als docent Gereformeerde Godgeleerdheid. Op zondagmiddag 4 januari vond de bevestigingsdienst plaats in de hervormde kerk van Woudenberg, de gemeente waar wij met ons gezin toe behoren. Ds. H.J. Lam, voorzitter van de Gereformeerde Bond, preekte uit 1 Thess. 5:24 “ Hij die u roept, is getrouw, Die het ook doen zal.” Daarna volgde een preek van mijzelf over 1 Thess. 5:21 “Beproeft alle dingen, behoudt het goede”. Ook in de theologische wetenschap komt het er op aan om de geesten te onderscheiden en vooral om de Geest niet uit te blussen. Door de toespraken van dr. A.J. Plaisier, prof.dr. M. Sarot en ds. A.L. van Zwet werd de band met de synode, het departement godgeleerdheid en de plaatselijke gemeente onderstreept. Zelf heb ik het werk in Utrecht als roeping ervaren en dat is op deze wijze kerkelijk bevestigd.

Onderwijs
Het onderwijs in Utrecht is verdeeld over vier blokken. In de maanden september en oktober (blok 1) heb ik samen met dr. J. Spaans de mastercolleges verzorgd over het thema: Reformaties en Ritueel. Het meervoud reformaties wil expliciteren er in de zestiende eeuw naast de vorming van de protestantse kerken ook een radicale of doperse reformatie plaatsvond en dat de rooms-katholieke kerk in die periode enorme veranderingen doormaakte. Het was boeiend om de reformatie te plaatsen binnen het grotere kader van de godsdiensthistorische veranderingen van die tijd. De wisselwerking met de groep van 25 studenten, waaronder enkele geschiedenisstudenten, was plezierig en leerzaam. In de maanden april – juni (blok 4) verzorgden dr. Spaans en ik op zaterdagmiddag deze cursus voor een groep van 24 deeltijdstudenten, het is jammer dat er voor hen veel minder contacturen zijn.
Het was intensief om in diezelfde maanden (blok 4) het bachelorcollege over Reformatie en Spiritualiteit, dat prof. dr. O.H. de Vries vorig jaar met mij had opgezet, helemaal zelf te verzorgen. Inhoudelijk ben ik ingegaan op de relatie tussen de protestantse reformatie en de doperse of radicale reformatie. Daardoor krijgt het eigene van de lutherse en gereformeerde theologie meer reliëf. Leidraad was de spiritualiteit, gedefinieerd als beleefd en geleefd geloof. De besproken periode liep vanaf de late middeleeuwen (moderne devotie) tot en met de zeventiende eeuw (puritanisme en nadere reformatie). Vanwege de grootte van de groep, 32 studenten, onder wie sommigen van andere studierichtingen, kreeg ik assistentie van een ouderejaarsstudent.
Alle studenten die de colleges volgen, schrijven ook een paper van ongeveer tien pagina’s over een onderwerp gelieerd aan de collegestof. Soms zijn de resultaten verrassend; het altijd een hele klus om alles na te kijken. Twee studenten schreven een uitgebreider paper, een over de overdenking van het toekomende leven bij Calvijn en een over de kruistheologie bij Luther. Enkele andere studenten zijn bezig met een masterscriptie op het terrein van de kerkgeschiedenis. Er staan wat de structuur van de studie betreft wel wat verandering op stapel, waardoor het zwaartepunt van mijn onderwijs waarschijnlijk meer in de bachelorfase dan in de specialisatiefase zal komen te liggen. Het moet echter wel mogelijk blijven om in de geschiedenis van de reformatie af te studeren.
Het contact met een groepje deeltijdstudenten in het verband van het tutoraat heeft een wat persoonlijker karakter, omdat ik de studievoortgang met hen bespreek. Er zijn gelukkig ook steeds studenten die mij weten te vinden met hun persoonlijke vragen rond roeping tot het ambt en de spanning die er soms kan zijn tussen de bestudering van de theologie en het persoonlijk geloofsleven. Die gesprekken voer ik graag en zie ik ook als een concretisering van het ambtelijke karakter van mijn werk.

Onderzoek
Wat het wetenschappelijke onderzoek betreft, heb ik aan verschillende internationale congressen een bijdrage geleverd. Herman Bavinck staat internationaal in de belangstelling mede in verband met de recente vertaling van de Gereformeerde Dogmatiek. Van 18-21 september organiseerde Calvin Theological Seminary in Grand Rapids een internationale conferentie over Herman Bavinck; ik was gevraagd om het onderzoek uit mijn proefschrift over Bavinck samen te vatten. Op 31 maart heb ik op een congres van de Society for the Study of Theology, een voornamelijk Engels gezelschap dat deze keer in Soesterberg vergaderde, een korte lezing gehouden over Herman Bavinck’s trinitarische opvatting over de openbaring. Van 16-18 april was er in Princeton een herdenking van de Stone-Lectures van Bavinck uit 1909. In een lezing heb ik dit werk geplaatst tegen de achtergrond van zijn contacten met Benjamin B. Warfield. Tenslotte heb ik ook aan de conferentie over de erfenis van Calvijn van het International Reformed Theological Institute (IRTI) in Aix en Provence een bijdrage geleverd over zijn exegetische onderbouwing van de theocratie. Het is de bedoeling dat deze bijdragen omgewerkt worden tot artikelen voor publicatie.
Ik heb een aantal Engelstalige wetenschappelijke publicaties ingediend en ben nog met de uitwerking van een aantal artikelen bezig. Het duurt altijd enige tijd voordat deze worden gepubliceerd, mede vanwege de procedure waarbij zij eerst anoniem door andere theologen moeten worden goedgekeurd.
Daarnaast zijn er bij NWO twee aanvragen ingediend voor gesubsidieerd wetenschappelijk onderzoek. Samen met prof. dr. G. van den Brink en twee potentiële promovendi heb ik een voorstel ingeleverd in het kader van het NWO programma ‘Vrije competitie in de Geesteswetenschappen.’ Zo’n voorstel dient te bestaan uit verschillende projecten die een onderlinge samenhang en een centrale probleemstelling hebben. Wij hebben gekozen voor het in onze samenleving problematische beroep op de Schrift in de ethiek onder te titel ‘Heilige tekst als toetssteen en struikelblok.’ De drie deelprojecten gaan over a. de historische wortels van het sola scriptura b. de uitleg van Romeinen 1 en 2 in de protestantse orthodoxie en c. de wijsgerige status van het beroep op een heilige tekst.
Zelf heb ik in het kader van het programma van NWO om vernieuwend onderzoek een extra impuls te geven een veni-subsidie aangevraagd. Die is bedoeld voor pas gepromoveerde onderzoekers die hun ideeën verder willen ontwikkelen. De aanvraag heeft als titel: de religieuze wortels van het moderne subject. Het voorstel is om uit te zoeken hoe het theologische onderscheid tussen de uitwendige roeping door het Woord en de inwendige door de Heilige Geest zich verhoudt tot de wending naar het subject in de vroege verlichting. Daarbij wil ik ook kijken naar de discussie tussen René Descartes en de orthodoxe gereformeerden, waaronder Gisbertus Voetius.
Het is om verschillende redenen van belang om zulke aanvragen in te dienen. In de eerste plaats is er een landelijke trend om steeds meer geld voor onderzoek via dergelijke programma’s te laten lopen. Wil de theologie in de toekomst nog beschikken over door de overheid bekostigde promovendi dan kan dat alleen via deze vorm van competitie. In de tweede plaats wordt het indienen van aanvragen meegewogen bij de beoordeling van de onderzoeksprestaties van een wetenschapper. Een positieve beoordeling telt daarbij mee, ongeacht de uiteindelijke financiering. Ten slotte is de doordenking van mijn eigen onderzoek er bij deze aanvragen. Ook als de aanvragen niet wordt gehonoreerd, dan heb ik toch op deze wijze stippellijnen uitgezet voor de toekomst en – in het geval van de veni-aanvraag – een opzet geschreven voor een boek dat ik toch al over het onderwerp van de vocatio wil schrijven.

Diversen
De contacten met de Gereformeerde Theologen Studentenvereniging “Voetius” zijn inspirerend. Het bestuur is op 27 oktober voor een gesprek op bezoek geweest. Verder heb ik tweemaal de eindkritiek van een preekvergadering verzorgd. Op 18 november heb ik een lezing gehouden over Calvijn’s Schriftleer en de verwerking daarvan in de Nederlandse theologie van de 20ste eeuw. Op 6 januari sprak ik met name voor de eerstejaars studenten over geloof, wetenschap en theologie.
Tijdens de ontmoetingsdag voor ‘Late roepingen’ op 4 februari sprak ik in Hydepark over Calvijn en de theocratie. Het is belangrijk om te investeren in de contacten met deze groep studenten, die door de structuur van de zaterdagopleiding erg weinig contacturen met docenten hebben. Voor het Contactorgaan Gereformeerde Gezindte sprak ik op 2 april samen met prof. dr. B. Kamphuis en drs. M.J. Kater over de katholiciteit van de kerk. Het was een boeiende en inspirerende ontmoeting.
Vanaf januari maak ik deel uit van de redactie van Theologia Reformata. In maart verzorgde ik een ‘Focusartikel’ getiteld ‘De explosieve kracht van sola gratia’ naar aanleiding van het standaardwerk van Diarmaid MacCulloch Reformatie: Het Europese Huis gedeeld 1490-1700. Het is bijzonder inspirerend om in de redactie zo intensief met de gereformeerde theologie bezig te zijn.
Ik was als lid van de leescommissie betrokken bij twee promoties; op 18 december promoveerde M.A. van den Berg aan de Universiteit Utrecht op een studie over Calvijns uitleg van Daniël en op 9 maart verdedigde H.A. Post aan de Vrije Universiteit een proefschrift over de SGP en het vrouwenkiesrecht.
Ik was ook als externe examinator betrokken bij twee buitenlandse promoties. Op 3 december was het PhD-examen van Brian G. Mattson in Aberdeen over de eschatologie bij Herman Bavinck. Prof. dr. John Webster had mij uitgenodigd om aansluitend voor zijn promovendi te spreken over de autopistie van de Schrift. Op 6 maart promoveerde Meine Veldman aan Toronto School of Theology op een proefschrift over de openbaringsleer van Eduard Böhl. Via een telefonische verbinding kon ik aan de ondervraging en beraadslaging deelnemen.
Het project Theologia Viatorum voor de ondersteuning van Oost-Europese theologiestudenten kreeg een nieuwe impuls door de aanstelling van de heer J. de Romph als secretaris. Hij heeft het praktische werk bij de werving van fondsen en het regelen van huisvesting van mij overgenomen zodat ik mij geheel kan wijden aan de begeleiding van de promovendi en de masterstudenten. In het kader van mijn aanstelling bij het IRTI verzorgde ik op 3 oktober een ochtend over de Schrift in de Engelstalige collegeserie Living Reformed Theology aan de Vrije Universiteit. Op 18 december mocht Szilveszter Füsti-Molnár, docent aan de universiteit van Sárospatak in Hongarije, zijn studie bekroond zien met een promotie aan de Vrije Universiteit. Hij vergelijkt de discussie met de donatisten met de recente geschiedenis van de Hongaars Gereformeerde Kerk. Hij spreekt in het voorwoord zijn dank uit voor de steun die hij vanuit het project mocht ontvangen.
Via artikelen die om de vier weken in het Reformatorisch Dagblad verschijnen, probeer ik mijn bijdrage te leveren aan de theologische bezinning op actuele onderwerpen in de gereformeerde gezindte. Ook heb ik in dit Calvijnjaar een paar keer een lezing gehouden over Calvijn en de Schrift; in Huizen, Woudenberg en voor de classis West-Brabant. In mei verscheen een bewerking van lezingen die ik voor het Studium Generale van de Driestar heb gehouden onder de titel Bloeien, snoeien en groeien: Over de ontwikkeling van het geloofsleven. Hoewel het geen wetenschappelijk studie is, is het toch mooi om een bijdrage te geven aan de doordenking van het ‘normale christelijke leven’ in deze tijd waarin Christus ons roept om Zijn getuigen te zijn.

Verslag van de werkzaamheden van dr. G. van den Brink in het kader van de bijzondere leerstoel voor de Geschiedenis van het Gereformeerd Protestantisme aan de faculteit Geesteswetenschappen, Universiteit Leiden, juli 2008 – juni 2009.

1. Algemeen
Dit is alweer het derde jaarverslag in het kader van de Leidse leerstoel ‘Geschiedenis van het Gereformeerd Protestantisme’ die ik mag bekleden. Het doet me goed te kunnen terugzien op een jaar waarin ik mijn werkzaamheden in het kader van de leerstoel in gezondheid en volgens planning kon verrichten. Nieuwe lijnen konden worden uitgezet in onderwijs, onderzoek en promovendibegeleiding, terwijl bestaand werk kon worden gecontinueerd.

2. Onderwijs
Dit voorjaar verzorgde ik in de bachelor-opleiding Godgeleerdheid gedurende zes dinsdagavonden een collegereeks over Opzet en inzet van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Daarin kwamen allereerst aard en genre van de NGB aan de orde alsmede de historische achtergronden van de totstandkoming ervan. Vervolgens lazen we de artikelen 1 t/m 5 van het geschrift met elkaar, waarbij we diverse tekstvarianten (ook van de belangrijkste bron van de NGB, de Confessio Gallicana) nauwgezet met elkaar vergeleken om zo iets van het eigen karakter van de godsleer en spiritualiteit van opsteller Guido de Bres op het spoor te komen. Voor de colleges bestond veel belangstelling: evenals vorig jaar bij het college rond de Dordtse Leerregels deden zo’n vijftig studenten en toehoorders mee. Wat de eerstgenoemde categorie betreft ging het niet alleen om theologen, maar ook om studenten die aan andere faculteiten staan ingeschreven en die deze module wilden opnemen onder hun keuzevakken. Via een schriftelijk tentamen (o.a. over het boek van mijn voorganger W. Verboom, Kostbaar belijden) werden de verworven kennisinhouden en inzichten getoetst. Het niveauverschil tussen studenten theologie en toehoorders (met daar tussenin de overige studenten) bleek overigens af en toe wel lastig te hanteren. Het zou wat mij betreft overweging verdienen een numerus fixus voor toehoorders in te voeren bij deze colleges.
Verder nam ik deel aan de module General Required Course die door studenten van alle master-opleidingen bij het Instituut voor Godsdienstwetenschappen wordt gevolgd. In het kader van het thema “Monotheism” gaf ik een college over “Monotheism and Christian Trinitarianism”.

3. Onderzoek
Mijn onderzoek naar de triniteitsleer kon ik voortzetten met onder andere de publicatie van een artikel in een peer reviewed internationaal tijdschrift over de wijze waarop de triniteitsleer in de Nederlandse theologie van de 20e eeuw is gerecipieerd. In deze samen met een Tilburgse collega geschreven bijdrage neemt hij de rooms-katholieke theologen voor zijn rekening en ik de protestantse. Deze laatsten behoren zonder uitzondering tot de gereformeerde traditie. Daarnaast verdiepte ik me in het kader van het Calvijnjaar in de triniteitsleer van deze grondlegger van het gereformeerd protestantisme. Een artikel daarover verscheen in een verzamelbundel, en een Engelstalige versie ervan hoop ik later dit jaar te presenteren op een congres van het International Reformed Theological Institute in Aix en Provence.
In het verlengde van de reeks master-colleges die ik vorig jaar in het kader van de leerstoel gaf over de theologie van Herman Bavinck bezocht ik een conferentie in de VS die gehouden werd naar aanleiding van het feit dat precies een eeuw geleden Bavincks Stone-lectures over “The Philosophy of Revelation” (in Nederland gepubliceerd als Wijsbegeerte der openbaring) verschenen. Ik focuste daarbij niet op de triniteitsleer, maar, in overeenstemming met de thematiek van de Stone-lectures, op de leer van de algemene openbaring bij Bavinck, in vergelijking met de rol die deze bij Barth en Pannenberg speelt. Mijn these was dat Pannenbergs genuanceerde visie op de verhouding van algemene en bijzondere openbaring als een post-barthiaanse rehabilitatie van Bavinck gezien kan worden. Ik hoop dit paper te zijner tijd wat nader uit te werken en ergens ter publicatie aan te bieden.
Hieronder laat ik het lijstje volgen met publicaties die tussen juli 2008 en juni 2009 verschenen. Wat mij betreft kan in de curatorium-vergadering afgestemd worden welke items hieruit ik het beste onder mijn Leidse onderzoeksopdracht kan opvoeren.

A. Wetenschappelijke publicaties

‘Introduction: The Doctrine of the Trinity in Faith and Global Theology’, Journal of Reformed Theology 3.1 (2009), 1-6.
(co-authored with Stephan van Erp), ‘Ignoring God Triune? The Doctrine of the Trinity in Dutch Theology’, International Journal of Systematic Theology 11 (2009), 72-90. [L]
‘How to Speak with Intellectual and Theological Decency on the Resurrection of Christ? A Comparison of Swinburne and Wright’, Scottish Journal of Theology 61 (2008), 408-419.
‘Orthodox-christelijke theologie en historisch-kritisch bijbelonderzoek’, Theologia Reformata 52 (2009), 29-51.

B. Vakpublicaties

‘Geslaagde tucht. Calvijn en de drie-eenheid’, in: W. de Greef & M. van Campen (red.), Calvijn na 500 jaar. Een lees- en gespreksboek, Zoetereer 2009, 42-59. [L]
Van schepping tot Koninkrijk. Teksten (1947-1970) uit het theologische oeuvre van A.A. van Ruler, ingeleid en bezorgd door Gijsbert van den Brink en Dirk van Keulen, serie Klassiek Licht, Barneveld 2008, 302 pp.
(samen met Dirk van Keulen),‘Kees de gashond en andere zonnigheden in de theologie van Van Ruler’, in: Gijsbert van den Brink & Dirk van Keulen (red.), Van schepping tot Koninkrijk. Teksten uit het theologische oeuvre van A.A. van Ruler, Barneveld 2008, 7-19.
‘De lof die leer en leven stempelt. Over orthodoxie als theologisch begrip’, in: Orthodoxie. Over de spankracht van onwrikbaarheid, lustrumuitgave van het dispuut Panoplia, Leiden 2008, 17-27.
‘Nominalisme’, ‘Positiwisme’, ‘Relatiwisme’, ‘Vryheid’, ‘Waarheid’, in: Frits Gaum e.a. (red.), Christelike Kernensiklopedie, Wellington 2008, p.806, 886, 926v., 1181, 1184.
‘De Schrift als tegenover. Over het specifiek gereformeerde in de omgang met de Bijbel’ Kontekstueel 22.6 (2008), 24-27.
‘Wetenschap aangaande God. Een poreuze grens tussen wetenschap en theologie’, Academische Boekengids 69 (juli 2008), 27-30.

C. Populaire publicaties

‘Hoeveel evolutie kan het geloof verdragen?’, CV-Koers mei 2009, 42-46.

‘Afkomst en toekomst van de gereformeerde orthodoxie’, in: H.J. Lam & P.J. Vergunst (red.), Zicht op de kerk, z.p. z.j. [2009], 38-48. [L]
‘Drie-eenheid stempelt christelijk leven’, Nederlands Dagblad 4-2-2009, 7.
Vijf brieven aan dr. Terry Mortenson over het creationisme, Reformatorisch Dagblad, 24 april, 1, 8, 15 en 22 mei 2009.
‘Wil God het lijden?’, Cruciaal. Jongerenblad over geloven en getuigen 6 (2008/2009), nr.7, 8-9.
Drie artikelen over de inzet van de NGB, De Waarheidsvriend 97.15 (2009), 14v.; 16, 14v.; 17, 12v. [L]
‘Een treurig jubileum. Twaalf eeuwen strijd over het filioque’, Nederlands Dagblad, 24-12-2008, 16.
‘Haat-liefdeverhouding. Van Ruler kritisch en positief over Geref. Bond’, De Waarheidsvriend 96.50 (2008), 6v. [L]
‘De goede bedoelingen van Arminius’, Nederlands Dagblad 29 augustus 2008, Het Katern, 4 (bespreking van W.A. den Boer, Duplex Amor Dei)

Daarnaast schreef ik recensies voor JRT, IJST, Theologia Reformata, Tijdschrift voor Theologie en het Nederlands Dagblad. In het laatste medium verscheen ook maandelijks een column.

Tenslotte vermeld ik hier dat samen met dr. H. van den Belt en enkele juniores een onderzoeksaanvraag werd ingediend bij NWO (afdeling Vrije Competitie) over “The Text as Touchstone. Background of the Appeal to the Bible in Protestantism”. Naar verwachting zullen we in de loop van het najaar vernemen hoe deze aanvraag beoordeeld wordt.

4. Onderzoeksbegeleiding
Opnieuw meldden zich het afgelopen jaar enkele Amerikaanse post-graduates met promotieplannen. Omdat de Universiteit Leiden in wetenschappelijk opzicht een betere naam heeft dan vele seminaria etc. in de VS, willen zij graag in Leiden hun doctorsgraad behalen. Twee van hen heb ik inmiddels voorlopig toegelaten tot een promotietraject. Van een derde heb ik de credentials gecheckt, maar deze moet nog een onderzoeksvoorstel uitwerken. Andere kandidaten heb ik afgewezen om diverse redenen, en ik stop er nu ook even mee nieuwe aan te nemen omdat het anders teveel werk met zich meebrengt (gegeven de 0,2 fte omvang van mijn aanstelling).
De beide post-graduates die nu aan de slag zijn gegaan en hun onderzoeksthema’s zijn:
- Daniel McKinney McNair (Reformed Theological Seminary, Jackson Mi.)
            Thema: The Ecumenical Significance of Cyril Lucar (1572-1638)
            Tweede promotor: prof. dr. E. van der Borght (VU, Amsterdam)
- Randall J. Pederson (Westminster Theological Seminary, Philadelphia Pa.)
            Thema: Unity in Diversity: Narrative and Meta-Narrative in English Puritanism
            Tweede promotor: prof. dr. Richard Muller (Calvin College, Grand Rapids)
Ik heb overigens geen van beiden nog aangemeld bij het International Office, omdat ik van beiden eerst een eerste hoofdstuk afgerond en goedgekeurd wil zien.
            Daarnaast hebben de beide binnenlandse promovendi drs. A.J. Kunz (Katwijk aan Zee) en drs. M. Klaassen (Hedel) substantiële verdere stappen gezet in hun onderzoek. Drs. Kunz is inmiddels ook toegetreden tot het PhD-seminar Geschiedenis van het christendom, waarin onder leiding van prof. E.G.E. van der Wall promovendi op het terrein van de kerk- en theologiegeschiedenis enkele malen per jaar met elkaar spreken over de voortgang van hun onderzoek.
            Onder onderzoeksbegeleiding valt wellicht ook te melden mijn participatie in de VENI-commissie Geesteswetenschappen van NWO (van mei 2009-mei 2011). In deze commissie worden jaarlijks tientallen aanvragen voor VENI-beurzen in de geesteswetenschappen beoordeeld. De uitnodiging om aan deze commissie mee te doen heb ik als een bijzondere eer ervaren, temeer daar theologen vaak ondervertegenwoordigd zijn in dit soort NWO-gremia.

5. Dienstverlening
Op verzoek van diverse organisaties verzorgde ik de volgende lezingen en inleidingen, waarbij ik een onderscheid maak tussen meer academische en meer kerkelijke optredens:

A. Academische gremia

‘The Theology of Arnold Albert van Ruler. A Survey’, Summer School New Brunswick Theological Seminary (USA) on Public Theology in a European Context, Doorn 14 juli 2008
‘Theologie als wetenschap’, GSV Gomarus, Leiden 18 september 2008
‘Geloof en wetenschap: op zoek naar consonantie’, jaarvergadering Instituut voor Cultuurethiek, Putten 7 november 2008
‘Theologische interpretatie als antwoord op het pluralisme in de bijbeluitleg’, POINT-conferentie, Utrecht 21 november 2008
‘Van Ruler in de Nederlandse Hervormde Kerk’, jubileumcongres A.A. van Ruler, Amsterdam 10 december 2008
‘Theodicee – ja of nee?’, Paasconferentie VGS, Helvoirt 19 maart 2009
‘Is it Natural for Human Beings to Believe in God? Bavinck, Barth and Pannenberg on Romans 1’, Annual Conference of the Abraham Kuyper Center for Public Theology, Princeton (USA) 17 april 2009
‘De godsleer van Jacobus Arminius’, Leidse theol. studentenvereniging Synopsis, Oudewater 13 mei 2009

B. Kerkelijke en para-kerkelijke gremia

‘De liturgie van de gemeente in gereformeerd perspectief’, gemeente-avond Delft, 28 september 2008
‘Geloof en rede’, gemeente-avond Hardinxveld-Giessendam, 9 oktober 2008
‘Afkomst en toekomst van de gereformeerde orthodoxie’, jubileumdag Hervormd Gereformeerde Mannenbond, Putten 25 oktober 2008
‘God en het lijden’, gastcollege Driestar, Gouda 20 januari 2009
‘Hoe vindt u dat er gepreekt moet worden?’, gemeente-avond Barneveld 22 januari 2009
‘Geloofsverantwoording in een (post)moderne wereld’, 6 VWO-leerlingen Wartburg College, Rotterdam 26 januari 2009
‘De drie-eenheidsleer – waarom het niet zonder kan’, serie Hete Hangijzers, Delft 4 februari 2009
‘Gereformeerd of evangelisch?’, ambtsdragersavond hervormde gemeente, Wezep 29 april 2009
‘Omhoogkijken in platland’, studiekring reformatorische wijsbegeerte, Putten 8 mei 2009
‘De aard en betekenis van Genesis 2 en 3’, Congres Darwin in de tuin van Eden, Nijkerk 6 juni 2009

Namens de Protestantse Kerk was ik afgevaardigd naar een GEKE-conferentie over de verhouding tussen Bijbel, belijdenis en kerk (Lehrgespräch Schrift – Bekenntnis – Kirche) te Berlijn, 12-15 september 2008. Verder nam ik deel aan een expert-seminar van de PKN over artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis (Utrecht 28 april 2009). Ik ga ervan uit dat ik voor deze beide gelegenheden uitgenodigd werd vanwege mijn Leidse leerstoel c.q. mijn focus in onderzoek en (vooral) onderwijs op de gereformeerde belijdenisgeschriften. Daarnaast leidde ik een studiemiddag over de dogmatische monografie God doet recht van A. van de Beek (Amsterdam 14 januari 2009) en zat ik de Begeleidingscommissie voor rond de uitgave van het Verzameld Werk van A.A. van Ruler. Zo’n zestig keer ging ik voor in kerkdiensten. Tenslotte deed ik opnieuw mee aan het redactiewerk van Theologia Reformata en de Journal of Reformed Theology (waarvoor ik een themanummer redigeerde over de hedendaagse renaissance in de triniteitsleer).

Verslag van de werkzaamheden van dr. J. Hoek als buitengewoon hoogleraar vanwege de Gereformeerde Bond, verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit (PThU), vestiging Kampen.
Periode september 2008- mei 2009
1. Inleiding
In de verslagperiode heb ik mijn werkzaamheden voor de leerstoel ‘gereformeerde spiritualiteit’ (0.2 fte) in goede gezondheid kunnen voortzetten. De contacten met de curatoren van de leerstoel, het bestuur van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) en van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland, alsook op de werkvloer met collega’s, medewerkers en studenten zijn opnieuw onverdeeld positief geweest. Dit stemt mij tot dankbaarheid.
Nu ik bijna drieënhalf jaar de leerstoel bezet, heb ik een realistisch beeld gekregen van wat de mogelijkheden en grenzen zijn voor het werk zoals dat binnen het bestek van één dag per week verricht kan worden. Een centrale plaats neemt daarbij het jaarlijkse specifieke collegeprogramma over gereformeerde spiritualiteit in, met de daarbij behorende voorbereiding (onderzoek) en nazorg (begeleiding van studenten en beoordeling van papers). Daarnaast kan ik van tijd tot tijd een bijdrage leveren aan een programma dat door een collega wordt verzorgd of een integratiemodule waarvoor ik samen met anderen verantwoordelijk ben. Door het gehele jaar heen is er contact met studenten via het dispuut Fidei Ratio en zijn er incidentele gesprekken.
In het breder kader van de PThU neem ik deel aan de vergaderingen van het College van promoties, aan academische plechtigheden (promoties en oraties) en (internationale) conferenties (zoals de Calvijn- conferentie in Putten, 30-10 tot en met 01.11 en de conferentie in het kader van de contacten tussen de faculteiten van Kampen en Debrecen, 14 -18 mei; de conferentie Human Floroushing van de PThU in juni). Ook was ik betrokken bij incidentele activiteiten zoals het schrijven van artikelen voor bundels over Calvijn in verband met de herdenking van diens geboortejaar (1509) of ter gelegenheid van het afscheid van prof.dr.G.W. Neven in juni 2009.
Tijdens het vierde symposium Kampen-Debrecen over ‘Baptism - traditional concepts and emerging questions’ hield ik op 15.05 een presentatie over ‘Systematic and Spiritual Approaches to Baptism in the Dutch Reformed tradition’.
Ook dit jaar vond de begeleiding van enkele promovendi voortgang. Het betreft hier zogenoemde ‘buiten- promovendi’ die hun studie in hun vrije tijd naast een dagtaak verrichten. De afronding van hun studies zal dan ook zeker nog een aantal jaren in beslag nemen.
Van de activiteiten die verder uit mijn positie voortvloeien, noem ik met name: betrokkenheid bij het promovendiberaad van de Gereformeerde Bond, redactielidmaatschap ‘Theologia Reformata’, lezing over ’Huisgodsdienst in de gereformeerde traditie’ op 20.11 (Hydepark), lezingen voor studentenverenigingen (zoals op 24.02 voor de GTSV ‘Voetius’ over ‘Een Calvijn - tulp? - over de verhouding tussen Reformatie en Gereformeerde Orthodoxie), classicale vergaderingen en andere kerkelijke gremia.
Een knelpunt is de bewaking van de tijd voor onderzoek. Ik streef ernaar de studie ter voorbereiding van de collegereeksen (die ik elk jaar anders invul) verder vruchtbaar te maken middels wetenschappelijke publicaties inzake aspecten van gereformeerde spiritualiteit. Tegelijkertijd vind ik het van belang regelmatig te publiceren ten dienste van kerk en gemeenten.
Zoals in eerdere verslagen reeds heb opgemerkt, ervaar ik bij mijn werkzaamheden voor de leerstoel op positieve wijze raakvlakken met mijn werk voor de Christelijke Hogeschool Ede, de Theologische Hogeschool van de Gereformeerde Bond ‘Johannes Calvijn’ en de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven.

2. Onderwijs
Het jaarlijkse collegeprogramma Visie op gereformeerde spiritualiteit is volgens planning uitgevoerd in de maanden november en december. Dit keer stond de vroomheid van de negentiende-eeuwse theologen Hendrik de Cock, G.Groen van Prinsterer, A.J.Th. Jonker, H.F. Kohlbrugge, J.H. Gunning, H. Bavinck en PH.J. Hoedemaker centraal. In de serie avondcolleges die ook door belangstellenden van buiten de faculteit werden bijgewoond, kwam het specifieke van hun geloofsbeleving in de context van hun tijd naar voren, maar evenzeer de blijvende actuele betekenis van hun getuigenis. Eén van de studenten, Jan Willem van Bart, schreef een impressie over één van de colleges die gepubliceerd is in de Waarheidsvriend.
Daarnaast gaf ik een college over de spiritualiteit van de gereformeerde gezindte in het kader van de oriëntatie van studenten op de breedte van de Protestantse Kerk in Nederland, en nam ik deel aan de integratiemodule ATT (Actueel Theologisch Thema) voor alle bachelor- studenten over het thema ‘God en het lijden’.
Tevens was ik betrokken bij de persoonsvorming van de aanstaande predikanten en begeleidde enkele promovendi.
Het is verheugend dat de colleges behalve door studenten van de PThU ook door een aantal belangstellenden van buiten de universiteit werden bezocht. Er kan gesproken worden van een groeiende belangstelling vanuit de regio voor dit collegeaanbod. Dit is mede mogelijk geworden doordat het College van Bestuur van de PThU positief heeft gereageerd op een verzoek van het curatorium om de tarieven voor belangstellenden van buiten de universiteit aan te passen.
3. Promotietrajecten
De begeleiding van een tweetal promovendi heeft voortgang gevonden en geeft op termijn zicht op een goed resultaat.

4. Onderzoek
Het lezen van geschriften van de genoemde theologen uit de 19e eeuw heeft mijn inzicht in het wezen en de ontwikkeling van de gereformeerde spiritualiteit verdiept. Het ligt in mijn voornemen verder onderzoek toe te spitsen op kenmerkende trekken van gereformeerde spiritualiteit waarbij zowel de eenheid als de verscheidenheid op dit terrein nader geïllustreerd kan worden aan de hand van historische voorbeelden.
In de komende maanden zal mijn onderzoek zich richten op ‘de oogst van het Calvijn-jaar 2009’. Het ligt in mijn bedoeling de jaarlijkse collegeserie aan het eind van 2009 te wijden aan kernmomenten uit de spiritualiteit van de Geneefse hervormer.
Binnen de PThU participeer ik in de onderzoeksgroep Beliefs, aangestuurd door prof.dr. G.G. de Kruijf (Leiden). De studie richt zich met het oog op een publicatie in 2009 op ‘Kerk in context’. In dit kader werk ik aan een bijdrage over ‘de dienst der genezing’ in het licht van gereformeerde spiritualiteit.
Hiernaast houd ik mij bezig met vragen op het terrein van systematische theologie (met name eschatologie, peumatologie, ecclesiologie).

5. Publicaties, artikelen en recensies

Boeken:
- Geroepen in een nieuwe eeuw - Geheim en missie van de gemeente, Zoetermeer 2008
Bijdragen in bundels:

- ‘De Geest van de Gekruisigde. Over de betekenis van een “pneumatologia crucis”, in Charis. Theologische opstellen, aangeboden aan prof.dr.J.W.Maris bij zijn afscheid als hoogleraar aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn, Heerenveen 2008, 90-100.
- ‘Hoe wijd ziet de kern? - diepgang en reikwijdte van de gereformeerde pneumatologie’, in Erik Borgman e.a., red., De werking van de Heilige Geest in de Europese cultuur en traditie, Kampen: 2008, 112-125.
- ‘Sola Scriptura vandaag’ in J.Hoek, red., Sola scriptura. De actualiteit van de gereformeerde visie op de Schrift, Heerenveen: 2008, 9-34.
- ‘Leiderschap bij Bucer en Calvijn: tussen gegeven structuren en nagestreefde idealen’, in Pieter Boersema, Jan Hoek, Mart-Jan Paul en Maria Verhoeff, red., Gezag in beweging. Kerkelijk leiderschap tussen tekst en context, Heerenveen: 2008, 279 - 294.
- ‘Over de hemel in de gereformeerde spirituele traditie’, in Bert L. van der Woude, red., Wie kan er aarden hier beneden?- over de betekenis van de hemel, Zoetermeer: 2008, 53 - 66.
- ‘Calvijn en de gemeenteopbouw’ in W. de Greef en M. van Campen, Calvijn na 500 jaar. Een lees- en gespreksboek, Zoetermeer 2009, 177 - 193.
- ‘Calvijn over zonde en genade’ in J. Hoek (red.), Calvijn spreekt. De actualiteit van een hervormer na 500 jaar, Heerenveen 2009, 13 -34.
- ‘Een nooit vervulde hartenwens van Calvijn- elke zondag avondmaal’ in Rinse Reeling Brouwer, Bert de Leede, Klaas Spronk (red.), Het calvinistisch ongemak. Calvijn als erflater en provocator, Kampen 2009, 171-185.
- ‘Een zoeker naar zekerheid - Herman Bavinck’ in [feestbundel G.W.Neven0, Kampen 2009

Artikelen in tijdschriften
‘In de schaduw van de dominee?’(met Gert Noort), Kerk en Theologie 59-1 (2008), 30 - 44.
- ´Voetius voor het voetlicht´, Theologia Reformata 2008/2, 165/170
- ‘Onze toekomst in Christus - Het leven verankerd in de toekomst van Christus’, Ouderlingenblad 85 - 981 (2008), 13 -17.
- 4 artikelen over ‘Stille tijd - geïnspireerd door Theodorus à Brakel’, De Waarheidsvriend 2008, 14 -17.
- ´Hoe wordt vandaag de Bijbel gelezen´, in Kontekstueel, 22/6, 2008, 7 -11
- ‘De spirituele Calvijn’, in Herademing, Tijdschrift voor spiritualiteit en mystiek, Kampen: 2008, 38-42.
Recensies
Theologia Reformata, september 2008
- C.A. van der Sluijs, Reformatorisch leven in deze tijd - Gereformeerde spiritualiteit, Boekencentrum - Zoetermeer 2008
- Albert Ploeger en Joke Ploeger - Grotegoed, Morgen…in de verte. Een kerk van mensen, Kok- Kampen 2007
Theologia Reformata, december 2008
Herman J. Selderhuis, Calvijn een mens, Kok- Kampen 2008
Wim Balke, Sabine Hiebsch en Wim Janse (red.), Verbum Dei manet in aeternum. Luther en Calvijn in hun Schriftverstaan, Kok ten Have - Kampen 2008
G. van den Brink, Als een schoon boec. Achtergrond, receptie en relevantie van artikel 2 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, Universiteit Leiden 2008
Dr.ir.J. van der Graaf, Een land van minderheden - tolerantie: vraagstuk en waagstuk, Groen- Heerenveen 2008

Lezingen
‘Euthanasia’ in the 17th century - ars moriendi in the mirror of reformed spirituality (Evangelical Theological Faculty, 04.09.2008)

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Examen – studeren - CSFR- iets voor jou!?!

Nog even en dan is het zo ver. Lang genoeg uitgerust van je examen en je bent klaar om te gaan studeren. Je hebt een leuke studie uitgezocht, in een leuke stad en je hebt er zin in! Je gaat op kamers wonen of nog even niet en hoopt een prachtige tijd tegemoet te gaan als student. Natuurlijk is er veel te doen naast je studie. Wat denk je bijvoorbeeld van lid worden van een leuke studentenvereniging? De CSFR is zo’n studentenvereniging en wil jou graag als lid verwelkomen het aanstaande jaar. Maar wat is de CSFR eigenlijk? De CSFR staat voor ‘Civitas Studiosorum in Fundamento Reformato' wat ‘Vereniging voor studenten op reformatorische grondslag' betekent. We zijn een landelijke studentenvereniging, met disputen in Amsterdam, Delft, Eindhoven-Tilburg, Groningen, Leiden, Rotterdam, Utrecht, Wageningen en sinds kort ook in Nijmegen! De vereniging is bedoeld om studenten uit de gereformeerde gezindte bij elkaar te brengen. Dit levert vaak goede en blijvende vriendschappen op. Daarnaast stellen wij ons ten doel de Bijbel en de gereformeerde beginselen te bestuderen en willen we onze leden voorbereiden op hun toekomstige verantwoordelijkheid in kerk en samenleving. In het kader van deze doelstelling worden op de disputen onder andere bijbelkringen, lezingen, studiekringen en weekenden georganiseerd. Daarnaast worden ook borrels en tal van andere activiteiten georganiseerd die eraan bijdragen dat de CSFR een hechte gemeenschap is waar iedereen zich thuis kan voelen en zich kan ontwikkelen. De CSFR staat dus voor vriendschap, maar ook voor verdieping. Dan nu de vraag: CSFR, iets voor jou? Wij denken van wel en daarom dagen we je uit om deel te nemen aan de introductieweek die in alle steden wordt georganiseerd. Een week waarin je een goed beeld krijgt van de CSFR en wat we allemaal doen. Bezoek via www.csfr.nl de website van de CSFR in de plaats waar jij gaat studeren, of stuur een mail voor verdere informatie naar lpc@csfr.nl Alvast van harte welkom en een mooie tijd als student toegewenst!

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Huisgodsdienst. Leven met God in het gezin

“Heere Jezus, wilt u de benen van oma weer beter maken, zodat ze weer zonder rollator kan lopen?” Deze vraag kwam voor in een kindergebed. Opa, die samen met zijn kleindochter bad voegde daar nog aan toe: “En als dat nou niet kan, wilt u dan Zelf met oma meelopen achter de rollator?” Opa, die inmiddels de nodige levenswijsheid had opgedaan, wist dat je een wonder wel mag vragen van de Heere, maar niet kunt afdwingen. En tegelijk leerde hij zijn kleindochter hiermee dat zij de beslissing bij God moest laten. Je ziet het zo voor je: Oma die niet zo best meer uit de voeten kan en een loopkarretje nodig heeft. En haar kleindochter die groot medelijden met oma én een groot vertrouwen in Jezus heeft. Maar dan de vraag: Opa, die met zijn kleindochter bidt, is die ook zo levensecht, of behoort die tot een uitstervend ras?

Dit voorbeeld kwam ter sprake tijdens een studiemiddag over leven met God in het gezin, belegd door de Gereformeerde Bond. Dit artikel geeft een impressie van deze middag. Gekozen is voor een impressie, geen volledig verslag, omdat er te veel aan de orde kwam om hier op te schrijven. De inleider, Ds. Van Campen, voorheen predikant in Poederoijen, had een plan van 12 punten opgesteld om de huisgodsdienst te bevorderen. Om hier te bespreken is dat wel erg veel en – het moet gezegd worden – ook de dagvoorzitter vond dat en maande de spreker tot bondigheid. Maar als u alle 12 punten eens na wilt kijken, ze zijn te vinden op website www.hervormdbrakel.nl. Die studiemiddag werd overigens belegd, omdat we in onze gezinnen de nodige verlegenheid kennen als het gaat om gezins- of huisgodsdienst. Die term ‘huisgodsdienst’ moeten we overigens niet verwarren met de vroegere gezelschappen of conventikels, die in de Bommelerwaard veelvuldig voorkwamen. Wat we merken is, dat het in veel gezinnen niet (meer) de gewoonte is om samen te bidden, samen de Bijbel te lezen of te zingen. Als er kleine kinderen zijn, dan gaat het meestal nog wel: Die vinden het leuk om de verhalen van Jozef, Ruth, Debora, David en Simson te horen, en niet te vergeten alles over de Heere Jezus. Ook leren de kinderen – houvast als ze nodig hebben voor de nacht – al jong om een avondgebedje te doen. Maar wat, als ze ouder worden en ze de Bijbelverhalen al wel kennen? Of als ze gaan puberen en de Bijbel maar ‘stom’ vinden, een ouderwets boek met fabeltjes? Houden we dan vol, zetten we dan een tandje bij om ze ook de moeilijkere dingen uit de Bijbel te leren? Denk daarbij aan begrippen als liefde, zonde, genade en barmhartigheid. En als er geen kinderen in het gezin zijn, of ze zijn de deur uit of we zijn alleenstaand – hoe gaan we dan om met de Bijbel en met het gebed?

Dit jaar wordt er veel aandacht geschonken aan de reformator Calvijn, omdat het precies 500 jaar geleden is dat hij geboren werd. Van Calvijn is bekend, dat hij een groot pleitbezorger was van de gezinsgodsdienst. Maar van die andere hervormer, Maarten Luther, weten we nog meer. Van hem zijn zogenaamde ‘Tischreden’ bekend, toespraken die hij in huis, gewoon aan tafel hield. Ook is bekend, dat er in het huis van Luther veel gezongen werd. Nu ging dat bij hem allemaal wat vanzelfsprekender dan bij ons: Hij was hoogleraar, en dan word je natuurlijk wel geacht om een referaat te kunnen houden. En zijn huis was wat je noemt ‘de zoete inval’, waar behalve de gezinsleden ook altijd wel een koppel studenten, een aantal collega-hoogleraren, huispersoneel en toevallige voorbijgangers aanwezig waren. Het gezelschap was vaak zo groot, dat Luthers vrouw zich geen raad wist om al die monden te voeden. Tot overmaat van ramp deed haar man dan ook nog regelmatig een greep in de kas om een bedelaar of armlastige studenten verder te helpen. Maar dat terzijde. Met zo’n groot gezelschap is het natuurlijk goed voorstelbaar dat je samen zingt en samen over Gods Woord praat – zeker met een man als Luther als gangmaker. Toch heeft Luther ook het nodige op papier gezet, dat ons houvast geeft bij onze omgang met de Bijbel. Onze kinderen moeten van ons, aldus Luther, twee ‘rugzakjes’ meekrijgen: Eén rugzakje gevuld met geloof, en één met liefde. Die rugzakjes moeten we natuurlijk niet letterlijk nemen, misschien kunnen we die het beste omschrijven als ‘geestelijke bagage’. In het rugzakje ‘geloof’ moeten de kennis van Jezus Christus en de begrippen zonde, schuld en genade een plaats krijgen. Onder liefde vat Luther twee dingen samen, die wij niet zo snel ‘liefde’ noemen. Liefde, aldus Luther, betekent: Elkaar dienen en elkaar helpen in moeite en verdriet.

Maar nu terug naar onze jachtige tijd, waarin het samen eten verstoord wordt door jengelende mobieltjes en waarin bedelaars zich nog slechts per acceptgiro aandienen: Hoe geven we in onze gezinnen een plaats aan de huisgodsdienst, of beter gezegd: Hoe geven we in onze gezinnen een plaats aan Jezus Christus? Gebed (hardop, zodat het echt een ‘gezamenlijk’ gebed is), lezen uit de Bijbel, zingen en het onderlinge gesprek zijn de middelen die ons ter beschikking staan. Als dat bij ons al een vaste plaats heeft: Prima, houden zo. Maar als dat nog niet het geval is? Begin er dan aan, zouden we zeggen. Er is een aantal ‘natuurlijke’ momenten, waarop je dit in kunt stellen: Bij het begin van je huwelijk – spreek dan af om samen hardop te bidden en samen dagelijks de Bijbel te lezen. Als er kleine kinderen zijn – ze zijn leergierig, willen graag uit de kinderbijbel voorgelezen worden en hun ochtend- of avondgebedje is voor hen net zo vanzelfsprekend als goedemorgen zeggen tegen papa en mama. Maar wat, als je gezin al een aantal jaren op weg en van gezinsgodsdienst geen of onvoldoende sprake is? Dan is het wel wat lastiger, maar zeker niet onmogelijk. Kijk elkaar dan eens aan en bedenk eens wat je kunt doen. Niet alles hoeft onmiddellijk, ‘groeien in het geloof’ is ook hier van toepassing. Begin eens met samen de Bijbel te lezen – een eenvoudig leesbare versie als de klassieke vertalingen je te moeilijk zijn – en ’s ochtends te bidden en ’s avonds te danken voor de dingen van die dag. Deze en veel meer tips, het is al eerder genoemd, vind je op www.hervormdbrakel.nl. Ook de documentatie van vier workshops, gegeven door predikanten uit de regio, is hier te vinden. Als volwassene heb je zelf de verantwoordelijkheid om te werken aan je geloof en aan je relatie met Jezus Christus. Maar ben je daarnaast vader of moeder van één of meer kinderen, bedenk dan waarvoor je ze van God gekregen hebt: Ze zijn geschapen om de lof van God te zingen en Zijn geboden te bewaren, en jij bent de eerste die ze dat moet leren. Bij de doop heb je dat ook beloofd. En als je nog mocht twijfelen aan hun bestemming, lees dan eens na water er in Psalm 8, Psalm 78 en in Matthéüs 21 staat: ‘Uit de mond der kinderen en der zuigelingen hebt Gij U lof toebereid’.

Brakel, 29 mei 2009
Henk Kolbach, Kees v/d Zalm, Arie van Heusden

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Oud-GB-voorzitter ds. G.D. Kamphuis koninklijk onderscheiden

Tijdens de jaarvergadering van de Gereformeerde Bond op 27 mei ontving ds. G.D. Kamphuis een koninklijke onderscheiding. Hare Majesteit koningin Beatrix benoemde hem tot ridder in de orde van Oranje-Nassau.
In mei 1998 trad ds. Kamphuis als jongste voorzitter in de geschiedenis van de Gereformeerde Bond aan. Hij had er toen vier bestuursjaren op zitten, waarvan drie als tweede voorzitter. In 2007 trad hij als voorzitter terug, waarna hij nog twee jaar bestuurslid bleef.
Loco-burgemeester F.W. Fabriek van de gemeente Putten speldde ds. Kamphuis zijn onderscheiding op en lichtte de redenen voor het besluit van de Koningin toe. Hij verwoordde als eerste welke ‘wapenfeiten’ er over het werk als gemeentepredikant waren. ‘Begonnen in Stolwijk, kwam er na uw komst in Hoevelaken al snel een tweede predikantsplaats, waarbij u wees op het geestelijke welzijn van de gemeente. In Apeldoorn maakte u zich sterk voor een eigen onderkomen voor de gemeente, waarbij de gemeentelijke overheid na een contact tussen u en de burgemeester bouwgrond toewees. En in Amstelveen kon de gemeente het evangelisatiegebouw aan de Molenweg verlaten, om in de Pauluskerk te gaan kerken.’
Van 1986 tot 1995 was ds. Kamphuis bestuurslid – waaronder tweede secretaris en tweede voorzitter – van de hervormde Mannenbond. Zijn onderscheiding viel hem echter vooral ten deel vanwege zijn enorme inzet gedurende vele jaren voor het werk van de Gereformeerde Bond. Waar er bestuurlijk ook in deze arbeid al veel waarde ligt in de doorgang van het reguliere werk, kan de periode waarin hij leiding gaf gekarakteriseerd worden als een tijd waarin extra initiatieven gerealiseerd worden: de vestiging van een bijzondere leerstoel in Leiden en van een bijzondere leerstoel in Kampen, het besluit om te komen tot de herziening van de Statenvertaling, het besluit om in samenwerking met de redactie Dienstboek van de kerk de klassieke liturgische formulieren te herzien. Niet het minst denken we aan alle inzet voor het belijdende karakter van de te vormen Protestantse Kerk en de zorg om een scheuring in de gemeenten te voorkomen.
Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond ziet dankbaar terug op alles wat ds. Kamphuis in vijftien jaar in zijn midden deed, gericht op het welzijn van de kerk.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

‘Vervolgd om Jezus’ wil’ herdrukt

Vrijwel dagelijks berichten de christelijke media ons over de zorgelijke omstandigheden waarin miljoenen christenen zich wereldwijd bevinden. Het verhoogt onze betrokkenheid op mensen die lijden vanwege het geloof in Jezus Christus. Dankbaar zijn we voor het feit dat dezer dagen – kort voor de Nacht van gebed en de Zondag voor de vervolgde kerk – een tweede druk van Vervolgd om Jezus’ wil verscheen, terwijl de eerste druk al een relatief grote oplage kende.
In dit boek, dat de Gereformeerde Bond in samenwerking met Open Doors uitgaf, brengt ds. J. het Lam de nieuwtestamentische gegevens over lijden en vervolging allereerst in relatie tot het leven van Nederlandse christenen. In het tweede deel wordt in tien kortere hoofdstukken concrete informatie over het lijden van christenen in tien landen gegeven: Afghanistan, Bhutan, China, Egypte, India, Jemen, Laos, Noord-Korea, Oezbekistan en Somalië. We bevelen deze uitgave van uitg. Groen te Heerenveen (208 blz.; € 13,50) van harte aan, ook ter bezinning op kringen.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Gemeente in beweging, nieuw Artios-deel

Tijdens de herdenking van het feit dat hij 25 jaar bij de dienstenorganisatie van de kerk werkzaam is, kon Aart Peters uit Barneveld zijn boekje Gemeente in beweging vasthouden, verschenen als nieuw deeltje in de Artiosreeks van de Gereformeerde Bond. De auteur behandelt hierin de vraag hoe we gemeente kunnen zijn in het spanningsveld van traditie en vernieuwing. Hij tekent een aantal trends en veranderingen in de samenleving die ook op de kerk van invloed zijn. Visies op zaken die lang gemeengoed waren, komen in een ander daglicht te staan, zoals de prediking en de inrichting van de eredienst.
Bij veel christenen leeft de vraag: hoe komen wij in contact met de moderne mens die op zoek is naar antwoorden op levensvragen? Ook is er een groot verlangen van gemeenteleden en kerkenraden om toe te nemen in geloof en een levende geloofsgemeenschap te zijn.
De auteur pleit voor een bijbelse visie op de (toekomst van de) gemeente en haar toekomst. Het komt aan op een identiteit die herkenbaar is voor de gemeente zelf en haar omgeving. Open communicatie in de gemeente over haar roeping is van groot belang. Maar allereerst is een biddende gemeente nodig om Gods weg met Zijn kerk te ontdekken.

‘Gemeente in beweging’ is voorzien van een Woord vooraf van dr. A. Noordegraaf, verscheen bij uitg. Groen in Heerenveen, telt 184 blz., kost € 12,50 en is verkrijgbaar in de boekhandel. Geschikt voor persoonlijke bezinning en bespreking in kerkenraad en gesprekskring. Aan elk hoofdstuk zijn gespreksvragen toegevoegd.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Dr. G. van den Brink: Bedenkingen bij historisch-kritisch bijbelonderzoek terecht

Sluiten orthodoxe christenen voor de resultaten van moderne bijbelwetenschappen uit angst de ogen? Dat is een onjuiste suggestie, oordeelt prof. dr. G. van den Brink, die volgens hem ook niet is te onderbouwen.
Dr. Van den Brink reageert in Theologia Reformata, het driemaandelijkse theologisch tijdschrift van de Gereformeerde Bond, op de ‘nogal forse beschuldiging’ van oudtestamenticus dr. S. Janse, in dezelfde uitgave, dat orthodoxe christenen historisch-kritisch bijbelonderzoek uit angst en onzekerheid op afstand houden.
Van den Brink, onder meer Leids hoogleraar gereformeerd protestantisme vanwege de Gereformeerde Bond, vindt het volkomen begrijpelijk dat zij de betekenis van het historisch-kritisch bijbelonderzoek relativeren. ‘Het laat zich denken dat de christelijke gereformeerde nieuwtestamenticus prof. dr. J.P. Versteeg en degenen die in zijn gematigde spoor gaan, zoals dr. A. Noordegraaf, prof. dr. H.G.L. Peels, gewoon niet zo onder de indruk zijn van díe (vermeende) resultaten van de bijbelwetenschap, die op gespannen voet staan met het dogma en de belijdenis van de kerk. Juist zulke resultaten willen nog wel eens ingegeven worden door antikerkelijk sentiment, en het moet dan ook afgewacht worden of ze duurzaam zijn.’
Van den Brink vraagt zich af waarom Janse de ‘genuanceerde’ houding van enerzijds erkenning van de winst van historisch-kritisch onderzoek en anderzijds afwijzing van de absoluutheidsaanspraken ervan niet als een serieuze optie ziet. ‘Waarom kunnen bedenkingen bij de soms verregaande pretenties van de historische kritiek slechts uit angst of onzekerheid verklaard worden, en niet uit een serieuze overtuiging waar men nog enige goede gronden voor kunnen worden aangedragen?’
Hij noemt het een ‘verleiding’ om Janse’s beschuldiging te verklaren vanuit diens persoonlijke biografie. ‘Is hij misschien een schoolvoorbeeld van iemand die binnen al te strakke religieuze kaders is groot geworden, en nu van de weeromstuit met de ontdekking van het historisch-kritisch bijbelonderzoek het licht meent te hebben gezien?’ Dr. Janse reageert in hetzelfde nummer op dr. Van den Brink.
Meer informatie en losse nummers van Theologia Reformata (€ 12,-) zijn verkrijgbaar bij Bureau Gereformeerde Bond, Kleine Fluitersweg 253, 7316 MX Apeldoorn, T 055-5766660, E geref.bond@tiscali.nl.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Gereformeerde Bond biedt synodebestuur nota over islam aan

De nota van de Gereformeerde Bond en de stichting Evangelie & Moslims is niet bedoeld als een uitgebreide theologische evaluatie van de islam en de relatie met moslims. Ze wil de kerk oproepen om in de ontmoeting met moslims vrijmoedig het getuigenis van Jezus Christus uit te dragen. Tegenover het moderamen gaf algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst van de Gereformeerde Bond samen met ds. C.W. Rentier van de stichting Evangelie & Moslims aan: 'Het gegeven dat in de islam de godheid van Jezus, Zijn verzoenend lijden en sterven en Zijn opstanding ontkend worden en dat de meeste moslims de Bijbel weigeren te aanvaarden als Woord van God, mag ons daar niet van weerhouden.'

Volgens Rentier en Vergunst moet de kerk zich ook niet laten verlammen door een geschiedenis van onderdrukking en conflicten. 'De vrijheid die we in onze rechtsstaat gelukkig hebben, schept juist de mogelijkheid en de verantwoordelijkheid om op eerlijke wijze met moslims hierover in gesprek te komen. We zijn er door Jezus toe geroepen. De kerk mag in de ontmoeting met moslims in woorden en daden Christus grootmaken, in het vertrouwen en verlangen dat het God Zelf is Die Zich in Christus door het werk van de Heilige Geest bekendmaakt.'

De nota van de Gereformeerde Bond is in nauwe samenwerking met de stichting Evangelie & Moslims tot stand gekomen. De tekst is opgesteld door een werkgroep, waarin naast Rentier en Vergunst zitting hadden ds. C. van Duijn, hervormd predikant te Gouda, dr. B.J.G. Reitsma, bijzonder hoogleraar 'De kerk in de context van de islam' aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en dr. P.J. Visser, hervormd predikant te Den Haag en missioloog.

De opstellers van de nota hebben het moderamen gevraagd aan de inhoud ervan in de gemeenten brede bekendheid te geven. Zowel de Gereformeerde Bond als de stichting Evangelie & Moslims is bereid om binnen het geheel van de kerk bij te dragen aan de verdere doordenking van de houding ten opzichte van moslims.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Gereformeerde Bond: ‘Stel roeping predikant centraal’

Nu de positie van de predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland onderwerp van discussie is, roept de Gereformeerde Bond op om niet de carrière, maar de roeping van de predikant en het welzijn van de gemeente voorop te zetten.
Algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk reageert in De Waarheidsvriend van 5 februari op drie kerkelijke rapporten waarin het academische profiel van de predikant, de noodzaak van werken in teamverband en de positie van kerkelijk werkers zijn benoemd.
Vergunst is positief over deze rapporten, maar plaatst kanttekeningen bij het samenwerkingsprincipe, dat de identiteit van predikanten en gemeenten niet mag aantasten. Predikanten zouden moeten werken vanuit hun roeping, niet vanuit de gedachte van loopbaanontwikkeling, zoals in het rapport De wissel voorbij: het spoor en de bielzen van de commissie-Veerman gebeurt.
Vergunst: ‘Loopbaanontwikkeling past niet bij het eigene van het predikantschap. Als God een van Zijn dienaren naar elders roept, is de vraag niet aan de orde of zijn carrière hiermee een goede impuls ontvangt. Het theologische vertrekpunt zal de commissie-Veerman moeten nemen in God Die roept, in Christus Die de apostelen uitzendt en in de gemeente die rondom Woord en sacrament vergaderd is. Als dat principe losgelaten wordt, verliezen we het kenmerkende van de kerk, dat haar onderscheidt van elke andere maatschappelijke organisatie.’
Vergunst ondersteunt het appèl van de commissie-Veerman op predikanten om meer samen te werken, maar plaatst er tegelijk kanttekeningen bij. ‘Kan een collegiaal team ook inhoudelijk overal samenwerken? Hoe stellen orthodoxe predikanten zich in de steden op, als er samenwerking gevraagd wordt met voorgangers die de Heilige Schrift totaal anders lezen en daaruit andere conclusies trekken voor het leven van de gemeente?’
Volgens het rapport moeten ook gemeenten meer gaan samenwerken, anders zouden ze financiële steun mislopen. ‘Op welke wijze kan er sprake zijn van dwang van bovenaf?’ vraagt Vergunst zich af. ‘De vrijheid van de kerkenraden is een niet op te geven uitgangspunt. Daarom moet het zelfstandig en volwaardig functioneren van deze ambtelijke vergadering – het grondvlak – gestimuleerd worden. Samenwerking tussen gemeenten mag nooit de vrijheid van de Woordbediening in gevaar brengen.’
In april zullen concrete beleidsvoorstellen voor de toekomst van het predikantschap op tafel van de synode van de Protestantse Kerk liggen. Aanleiding daarvoor is het vraagstuk hoe in een krimpende kerk de bearbeiding van de gemeenten door predikant en kerkelijk werkers betaalbaar kan blijven.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Gereformeerde Bond biedt synodebestuur nota over islam aan

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Gereformeerde Bond vraagt aandacht voor unieke karakter van huwelijk in synodenota over seksualiteit

'Waar blijft het huwelijk?' vraagt algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst van de Gereformeerde Bond zich af na lezing van de notitie over seksualiteit die de generale synode van de Protestantse Kerk op 6 november bespreekt.
Vergunst stelt de vraag waarom de kerk het huwelijk niet noemt als ze zich in de notitie 'Bouwstenen voor het gesprek over seksualiteit' uitspreekt over de gave van seksualiteit. 'Is dat een logisch gevolg van het feit dat de kerkorde de zinsnede uit de hervormde kerkorde heeft laten vallen: 'Het huwelijk is een instelling van God, die heilig gehouden dient te worden'?'
In De Waarheidsvriend van 30 oktober spreekt Vergunst de hoop uit dat op de synode duidelijk zal worden hoe de kerk denkt het huwelijk hoog te houden, als het de betekenis ervan tegelijk zo relativeert.
Tegelijk zegt Vergunst 'geschokt' te zijn door de handreiking voor het pastoraat 'Hebben zij uw zegen?', een handreiking van de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk over het zegenen van homoseksuele relaties. De algemeen secretaris gaat in op wat gemeenteadviseur Bram Schriever van de Protestantse Kerk daarover in het laatste nummer van Kerkinformatie verwoordt: 'Wat schrijft Schriever kort en zakelijk? 'De visie op bijbelse gegevens is nogal veranderd.' Zo clean alsof het over het weerbericht gaat. Leidde de Geest van Christus ons echt dieper in de waarheid of hebben we nog nauwelijks boodschap aan wat God ons over huwelijk en seksualiteit leert?'
Vergunst haalt het herderlijk schrijven van de Hervormde Kerk over het huwelijk uit 1952 'Bijbelse fundering' aan. 'Laten de bouwstenen voor het gesprek over seksualiteit inderdaad op een betrouwbaar fundament gelegd worden.'

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Dr. G. van den Brink: Discussie met ds. Hendrikse bijna niet mogelijk

Met de atheïstische predikant ds. K. Hendrikse is moeilijk te discussiëren, vindt prof.dr. G. van den Brink. Het geruchtmakende boek van de Middelburgse dominee mist daarvoor volgens hem de argumenten. De Leidse bijzonder hoogleraar namens de Gereformeerde Bond gaat in De Waarheidsvriend (17 januari 2008) in op Geloven in een God die niet bestaat, waarin ds. Hendrikse zichzelf atheïst verklaart en betoogt dat God niet bestaat, maar dat je daarom nog wel op een bepaalde manier in Hem kunt geloven. Ds. Hendrikse heeft zijn boek duidelijk als verantwoording bedoeld, maar slaagt er theologisch niet in die te bieden, zegt Van den Brink. 'Daarvoor staat het veel te vol met allerlei stelligheden. Wat je zou verwachten, is dat ds. Hendrikse in zijn boek uitlegt hoe hij hier zo stellig van overtuigd is geraakt. Welke argumenten heeft hij eigenlijk voor zijn overtuiging dat God niet bestaat? Het verbazingwekkende is echter dat zulke argumenten in het hele boek niet of nauwelijks voorkomen. Een simpele verwijzing naar 'de wetenschap' kan toch moeilijk voor een argument doorgaan. Het niet-bestaan van God is van begin tot eind het uitgangspunt van het boek, zoals het indertijd ook het uitgangspunt was in ds. Hendrikse's atheïstische opvoeding.' Van den Brink vermoedt dat de predikant zichzelf vooral atheïst noemt om in de publiciteit te komen. 'Hoewel ds. Hendrikse God in zijn boek regelmatig 'Ik' laat zeggen, ziet hij Hem nadrukkelijk niet als persoon maar als een 'iets'. Ds. Hendrikse noemt zichzelf atheïst, maar dat is misverstandwekkend. Uit zijn boek blijkt dat hij veel kritiek heeft op het atheïsme, en zich veel meer verwant weet met het zogeheten ietsisme.' Dat de Middelburgse predikant suggereert dat het de kerk stukken beter zou gaan als deze zijn gedachtegoed zou overnemen, noemt Van den Brink 'potsierlijk'. 'Dat lijkt me wel de slechtste raad die men de kerk kan geven, al was het maar vanuit marketingoogpunt. Voor het extreem soort vrijzinnigheid dat ds. Hendrikse voorstaat, valt mijns inziens nauwelijks iemand warm te krijgen. Een dergelijk vrijblijvend geloof kan ons wel goed uitkomen, het vergroot onze betrokkenheid bij de kerk uiteraard niet. Ook inhoudelijk is het overnemen van ds. Hendrikse's boodschap het meest dwaze dat de kerk kan doen. Hij stelt een leven zonder God namelijk veel te mooi voor. Als God niet bestaat, dan zijn wij mensen collectief ten dode opgeschreven.'

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

'Man en vrouw in bijbels perspectief' weer beschikbaar

Na twintig jaar verscheen een heruitgave van Man en vrouw in bijbels perspectief, de derde druk. Jaren van diepgaande studie liggen aan deze uitgave ten grondslag in een commissie die onder leiding van ds. C. den Boer stond. Zijn naam blijft daarom als eerste verbonden aan dit boek, dat als ondertitel heeft 'Een bijbels-theologische verkenning van de man-vrouwverhouding met het oog op de gemeente'. Naast ds. Den Boer zaten prof. C. Graafland, ds. G. de Fijter, ds. L.J. Geluk, drs. P. Koeman, dr. C. van Sliedregt en ds. H. Visser in de commissie.
Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond is dankbaar voor het feit dat deze studie opnieuw beschikbaar is. Nu de plaats van de vrouw in de samenleving de afgelopen decennia verder geëmancipeerd is, krijgt haar plaats in de kerk vanzelf ook aandacht. De kerk staat immers midden in de tijd. In het voortgaande gesprek over de positie van de vrouw in de christelijke gemeente is het getuigenis van de Heilige Schrift voor de kerk leidend. Dat voortgaande gesprek is nodig, om in wisselende maatschappelijke omstandigheden in het bijbels-gereformeerde spoor verder te gaan. De onopgeefbare notie wat ons ijkpunt betreft is daarin hopelijk ook voor een jongere generatie (theologen) beslissend. Het is van grote waarde dat als de discussie in de komende jaren verder gevoerd zal worden, alle relevante bijbels-theologische gegevens beschikbaar zijn.
De Gereformeerde Bond wil in gehoorzaamheid aan het Woord van God en gebonden aan de belijdenis van de Reformatie de kerk blijven dienen. We hopen daarom dat jongere en oudere theologen bij de doordenking van de man-vrouwverhouding met het oog op de gemeente deze uitgave ter hand nemen. Als de aangereikte Schriftgegevens meedoen in het gesprek in de plaatselijke gemeente, zowel over de voorname plaats van de vrouw in de gemeente als in de positie ten aanzien van het ambt, heeft deze heruitgave aan haar doel beantwoord.

Man en vrouw in bijbels perspectief is een uitgave van Kok, Kampen, telt 217 bladzijden en kost € 23,50.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Geref. Bond geeft brochure 'Wie niet studeert…' uit

Onder redactie van prof. dr. G. van den Brink en drs. P.J. Vergunst verscheen de brochure Wie niet studeert… Over het belang van doorgaande studie, een uitgave van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond.
Studeren kan een eenzaam avontuur zijn, juist als kerkenraden hun predikanten hiertoe onvoldoende stimuleren, omdat ze de betekenis hiervan niet zien. Of - want het gaat niet aan alleen naar kerkenraden te kijken - misschien ook wel doordat kerkenraden ambivalente ervaringen hebben met de wijze waarop predikanten hun studieverlof invullen. Het is een van de doelstellingen van deze brochure een klimaat in de gemeenten te bevorderen waarin er voor de predikant ruimte en stimulans is op vaste tijden aan gerichte studie te doen. Het zal de gemeente ten goede komen, het zal de kerk dienen, het zal de stem van de kerk in het publieke debat versterken.
Daarnaast beoogt deze brochure allen die zich tot gerichte studie gezet hebben, een handreiking te doen. Dat geldt sowieso alle predikanten uit de Protestantse Kerk in Nederland, aangezien zij kerkordelijk het recht hebben elke vijf jaar voor drie maanden van de werkzaamheden in de gemeente vrijgesteld te worden, om zich gericht aan de studie te wijden.
De brochure zet in met een bijdrage van prof. dr. A. de Reuver, waarin deze laat zien hoe in de reformatorische traditie theologiebeoefening en vroomheid verstrengeld waren. Daarna gaat prof. dr. W. Balke in op de waardering van het ambt in het huidige geestesklimaat. In aansluiting daarop deelt prof. dr. W. Verboom zijn ervaringen als predikant die wilde promoveren, waaruit zijn motivatie om te blíjven studeren spreekt. Prof. dr. Jan A.B. Jongeneel, de hoogleraar bij wie dertig theologen promoveerden, geeft adviezen vanuit het perspectief van de begeleider van promovendi. In hoofdstuk vijf belicht dr. H. van den Belt het dilemma waarvoor hij ooit stond: de roeping tot het ambt om het Evangelie te verkondigen of de roeping tot academische studie. Prof. dr. G. van den Brink geeft in het volgende hoofdstuk inzicht in de opzet en betekenis van het promovendiberaad van de Gereformeerde Bond.
Deze brochure richt zich zoals gezegd niet alleen op hen die aan een promotiestudie werken. Daarom is ook het laatste hoofdstuk opgenomen, geschreven door ds. F. Hoek, waarin hij in kaart brengt voor welke vragen een gemeentepredikant bij de invulling van het vijfjaarlijkse studieverlof staat.
Tegen kostprijs is deze brochure van 66 blz. te bestellen bij het bureau van de Gereformeerde Bond. Dat kan door € 4,95 over te maken (inclusief porto) op postbanknummer 2937021 t.n.v. Bureau Gereformeerde Bond te Apeldoorn, o.v.v. Studeren. Wie vijf of meer exemplaren bestelt, betaalt € 3,95 per stuk. Wie per giro betaalt, vergeet niet zijn adres te melden!

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Gereformeerde Bond pleit voor continueren maatschappelijk werk voor predikanten

Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft de directeur van het Protestants Landelijk Dienstencentrum, de heer H.J. Feenstra, in een brief gevraagd financiële ruimte op zijn begroting te zoeken om het landelijk maatschappelijk werk voor predikanten in enigerlei vorm voort te kunnen zetten. Onlangs maakte de dienstenorganisatie bekend dat bij de aanstaande pensionering van de heer Lex Enklaar het landelijke maatschappelijke werk voor predikanten wordt beëindigd. De Gereformeerde Bond zegt daarover bezorgd te zijn. Enklaar was jarenlang maatschappelijk werker voor predikanten en predikantenrelaties, eerst in de Nederlandse Hervormde Kerk, vanaf 2004 in de Protestantse Kerk. Zijn taak was het geven van advies, bemiddeling en dienstverlening aan predikanten, waarbij hij aandacht vroeg voor hun rechtspositie en financiën. Hij begeleidde hen bijvoorbeeld als er sprake was van conflicten, burn-out, relatieproblemen, financiële zorgen. In de brief onderstreept de Gereformeerde Bond de grote betekenis van dit maatschappelijke werk. 'De situatie in veel pastorieën is helaas - door spanningen in gemeenten of door eigen schuld of onvermogen van predikanten - zodanig dat de heer Enklaar jarenlang niet kon doen wat hij zou willen. Dit geldt ook met betrekking tot de achterban van de Gereformeerde Bond. Nu hij afscheid gaat nemen, dreigt deze zorg van de kerk voor haar dienaren te verdwijnen.' Al beseft de Gereformeerde Bond dat de kerk moet bezuinigen en al zijn er andere instellingen waarbij predikanten in theorie kunnen aankloppen, dit neemt niet weg 'dat wij menen dat de maatschappelijke zorg vanwege de kerk noodzakelijk is, ook omdat predikanten een eigen doelgroep vormen, wier functioneren de gemeenten direct raakt. Ambtelijke vergaderingen zijn vanouds dankbaar geweest voor het bestaan van dit maatschappelijk werk.' Het hoofdbestuur schreef deze brief vanuit de overtuiging dat het landelijke maatschappelijke werk door andere instanties niet op gelijke wijze kan worden verricht.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Gesprek over de preek

De brochure over de prediking van de Gereformeerde Bond, Naar Christus toe, sluit af met een aantal vragen, die het gesprek over de preek kunnen ordenen. Dat ligt in de lijn van Calvijns pleidooi voor mondige gemeenteleden. Tegelijkertijd is voorzichtigheid geboden, omdat altijd weer het gevaar dreigt dat wij de preek oordelen in plaats van andersom. Daar ligt een spanningsveld. Dat neemt niet weg dat het goed is om te oefenen in het luisteren naar een preek. Daarbij willen onderstaande vragen ter bestudering en bespreking van een preek behulpzaam zijn. Nu de brochure is uitverkocht, geven we deze vragen een plaats op onze website.

1. Vragen m.b.t. de boodschap:
Vat in één korte regel samen wat volgens u de boodschap van de preek is. Laat vervolgens de voorganger zeggen (indien aanwezig) wat hij met zijn preek wilde overdragen.

2. Vragen m.b.t. de uitwerking van de preek:
Heeft de dienst, de preek u geraakt? Bent u - met andere woorden - bemoedigd? Of vermaand? Of vertroost? Of terechtgewezen?

3. Vragen m.b.t. de exegese:
Is naar uw indruk de tekst voldoende uitgelegd? Is een moeilijk begrip uit de tekst toegelicht? Is het bijbelgedeelte, waarin de tekst staat, voor u meer helder geworden? Of: zijn de vraag en het antwoord van de Catechismus u duidelijker geworden?

4. Vragen m.b.t. de toepassing:
Wordt er gesproken over geloofsproblemen? Hoe? En over wereldproblemen? Hoe? Gaat de preek over úw leven? Ervaart u dat Gods heil dichter bij u gebracht wordt? Hoe wordt er gesproken over het werk van de Heilige Geest?

5. Vragen m.b.t. de theologie in en achter de preek:
Cirkelt de preek om de twee polen van zonde en genade? Met andere woorden: wordt de hoorder door God in de kraag gegrepen en gevonnist? Maar wordt hem ook Gods liefde geschonken en wordt hij heengezonden in vrede? Staat Christus centraal? Is de preek geënt op het gereformeerd belijden?

6. Vragen m.b.t. het Godsbeeld van de voorganger:
Met welke woorden en (voor)beelden spreekt de voorganger over God? En over Jezus? En over de Heilige Geest?

7. Vragen m.b.t. het beeld van de gemeente bij de voorganger:
Hoe is de aandacht voor de jongeren? En voor de ouderen? Hoe kijkt de voorganger aan tegen de gemeente? Deelt iedere hoorder in het heil? Of is in principe iedereen onbekeerd?

8. Vragen m.b.t. de plaats van de voorganger in de preek:
Zegt de voorganger iets over zichzelf in de preek? Gebruikt hij het woord "ik"? Hoe vaak? Sluit hij zichzelf in bij de gemeente, die luistert? Zit er ook iets in van een "tegenover", omdat hij boodschapper van God is?

9. Vragen m.b.t. de opbouw:
Heeft de preek een duidelijke en logische opbouw? Hoe is de inleiding van de preek? Duurt het lang voor de voorganger bij zijn eigenlijke onderwerp/thema/tekst is? Werkt hij duidelijk naar het slot van zijn preek toe? Komt dat op tijd of te vroeg of te laat?

10. Vragen m.b.t. het taalgebruik:
Is het taalgebruik verzorgd? Is dat helder? Is het eigentijds? Of is het te modern? Sluit het voldoende aan bij de bijbeltaal? Is het (te) populair of (te) klassiek?

11. Vragen m.b.t. de voordracht:
Hoe is de voordracht van de voorganger? En zijn mimiek? Kijkt hij de gemeente aan? Of leest hij veel? Zijn zijn gebaren functioneel of leiden ze af?

12. Vragen m.b.t. de liturgie:
Sluit wat er gezongen wordt, goed aan bij de preek? Wordt er in de gebeden ook echt gebéden? Zijn de aankondigingen van de diverse onderdelen van de dienst verzorgd?

13. Welke vragen en opmerkingen hebt u zelf, voor zover ze in bovenstaande vragen nog niet aan de orde zijn geweest?

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Geref. Bond doet oproep aan synode: Academische scholing predikant onopgeefbaar

Algemeen secretaris van de Gereformeerde Bond drs. P.J. Vergunst roept de synode van de Protestantse Kerk in Nederland op de kerkelijk werker volgende maand helderheid over zijn status in de kerk te geven en te zorgen dat voor het predikantschap academische scholing nodig blijft. "De traditie van academische geschoolde predikant is onopgeefbaar." Het pleidooi is te vinden in De Waarheidsvriend van 4 oktober, een themanummer over de predikant en kerkelijk werker. Daarin geven onder andere vier deskundigen antwoord op de vraag welk besluit de synode over de positie van de predikant en kerkelijk werker moet nemen (resp. drs. J. Broekman, ds. R.H. Kieskamp, ds. D.Ph.C. Looijen en drs. N.C. van der Voet). In hetzelfde nummer gaat de hervormde predikant H. Liefting uit Delft in op het proefschrift van dr. H.A. Post over de kerkelijk werker en het ambt en diens pleidooi voor het creëren van een vierde ambt in de kerk. Drs. P.J. Vergunst zegt de vraag waarom de kerkelijk werker alles mag doen behalve het Woord bedienen "begrijpelijk" te vinden, met name in regio's waar de predikantennood groot is. "Maar de praktijk moet nooit ons uitgangspunt zijn en ons beleid bepalen." Alles pleit ervoor grote waarde te hechten aan de academische vorming van de predikant, zegt Vergunst. Hij citeert de uitspraak van dr. A. van Brummelen dat theologie als de wetenschappelijke kennis van de waarachtige God op het nauwst is verbonden met de Heilige Schrift. Vergunst: "Door de uitleg én toepassing van Zijn Woord brengt God de kerk tot stand en worden mensen aan Hem en elkaar verbonden. Daarbij gaat het ook om de samenhang van alles wat de Bijbel ons over de drie-enige God leert. Niemand zal toch kunnen volhouden dat we die verantwoordelijkheid aan hbo-theologen - met respect voor hún kennis en vaardigheden - moeten toevertrouwen? Wie predikanten in de gemeente met minder bagage laat werken, onderschat hun taak. Waar verscheidenheid aan opvattingen groeit, moet de ambtsdrager het vandaag doen met het gezag van het Woord, niet met eigen uitstraling of een gebrek eraan. Laat de kerk hen daarom blijvend de instrumenten aanreiken om met de gemeente de Schriften te kunnen lezen."

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Boekje van ds. H.J. Lam besluit serie Gereformeerd belijden

Met de visie op de kerk, haar grondslag, haar belijdenis, haar regering staat of valt veel van het kerk-zijn. Daarom draagt het twaalfde en laatste deeltje van de reeks Gereformeerd belijden de titel Bedelares én bruid. Gedachten over het eigene van de kerk. Het is geschreven door ds. H.J. Lam uit Rijssen. De auteur laat licht vallen op de onwankelbare trouw van de Bruidegom, Die Zijn bruidskerk geen bedelares laat. Hij doet dat door na te gaan wat de Efeze-brief over de kerk zegt en luistert daarna naar de belijdenissen van de reformatie en naar theologen als Luther, Calvijn, Gunning, Hoedemaker, Bavinck en Noordmans. Hiermee wil hij leermomenten bieden die voor reformatorisch, dat wil zeggen: katholiek kerk-zijn vandaag van belang zijn. Ook dit boekje is vanwege de toegevoegde gespreksvragen geschikt om op kringen te gebruiken. We brengen het hier graag onder de aandacht, ook met het oog op hen die binnenkort in de kerk het geloof belijden. Bedelares én bruid is een uitgave van Kok, Kampen, telt 120 blz. en kost € 12,50. Aanbevolen!

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Bijbelse troost over de zaligheid van jonggestorvenen

Welke troost is er voor ouders die bij het Woord van God willen leven en die getroffen zijn door het overlijden van een kind? Velen ervaren het als moeilijk om in het pastoraat de juiste woorden te spreken tot een bedroefde vader of moeder.
Ds. H. Visser, hervormd emeritus-predikant te Barneveld, schreef daarom Al jong naar Huis, het vijfde deel in de Artios-reeks van de Gereformeerde Bond. Hij weet niet alleen uit jarenlange pastorale ervaring hoe ingrijpend het verlies van een kind is, hij weet het ook als vader. In deze uitgave wil hij zijn lezers meenemen naar God, bij Wie het hart kan uithuilen én weer ademhalen in en na tegenspoed. Bij Hem alleen kan opstand of doffe berusting plaatsmaken voor geloofsovergave. Vanuit het Woord gaat hij in op wat de Dordtse Leerregels belijden ten aanzien van de verkiezing en zaligheid van de kinderen van de gemeente, die God in hun jonge jaren uit dit leven wegneemt.

Al jong naar Huis. Bijbelse troost over de zaligheid van jonggestorvenen verscheen bij uitg. Groen in Heerenveen, telt 78 blz. en kost € 9,95. Zeer geschikt om (bijv. door kerkenraden) in het pastoraat aan ouders aan te reiken.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Nieuw deeltje over Luther in Artios-reeks

Aan de vooravond van de jaarlijkse Reformatieherdenking - al is de inhoud daarvan elke dag actueel! - verscheen als vierde deel in de Artios-reeks van de Gereformeerde Bond In de leer bij Luther. Hervormd en luthers in dezelfde kerk. Na de vorming van de Protestantse Kerk in Nederland behoren gereformeerden en lutheranen tot dezelfde kerk. Voor de redactie van De Waarheidsvriend was dit aanleiding een nadere kennismaking met de theologie van de reformator Maarten Luther te stimuleren. De diverse bijdragen worden in deze uitgave in uitgebreide vorm gebundeld, terwijl een bijdrage van prof. W. Verboom over de catechismus van Luther is toegevoegd. Zo is dit boek niet alleen vormend wat het gedachtegoed van de reformator uit Wittenberg betreft, maar ook een oefening in het voeren van het kerkelijk gesprek. Wat was essentieel voor Luther? Wat betekent het voor ons in de huidige kerkelijke situatie, als we ons oriënteren op de theologie van Luther? En wat betekent het voor lutheranen in de Protestantse Kerk, als zij zich naar Luther noemen? In de leer bij Luther verscheen onder redactie van drs. P. J. Vergunst. Aan deze bundel werken naast de lutherse theoloog prof. J. P. Boendermaker mee ds. A. Baas, prof. dr. W. Balke, ds. A. Beens, ds. B.A. Belder, dr. H. van den Belt, dr. P.F. Bouter, ds. L.J. Geluk, ds. H.J. Lam, ds. C. Stelwagen, prof. dr. W. Verboom, ds. J. J. Verhaar en drs. J. Westland.
Deze uitgave verscheen bij uitg. Groen in Heerenveen, telt 98 blz. en is vanwege de prijs een mooi cadeauboekje: € 9,95.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]

Werkgroep christelijk onderwijs

De Gereformeerde Bond heeft als doelstelling het verbreiden en verdedigen van de bijbels-gereformeerde waarheid binnen de kerk. Het onderwijs op scholen met de Bijbel is vanouds als een instrument hiervoor gezien. In de jaren zeventig, de tijd van horizontalismering in de theologie en de verwatering van het protestants-christelijk onderwijs, is hierover in De Waarheidsvriend veel geschreven. De afgelopen jaren is de noodzaak hiervan opnieuw gevoeld.
Daarom heeft het bestuur in 2001 een informele ontmoeting belegd tussen een vijftiental predikanten en een vijftiental directeuren uit het basisonderwijs, waarop gesproken is over de vraag: Wat kunnen school en kerk plaatselijk voor elkaar betekenen? Ook zijn er de afgelopen jaren diverse artikelen over de identiteit van het christelijk onderwijs in De Waarheidsvriend verschenen.
Het hoofdbestuur heeft nu een werkgroep christelijk onderwijs ingesteld met als leden: bestuurslid A.D. Drost, drs. M. Burggraaf, voormalig voorzitter van het College van Bestuur van de CHE te Ede, en dhr. A.A. Korevaar, rector van het Ichthuscollege te Veenendaal. De opdracht voor deze werkgroep is allereerst om zich te bezinnen op de praktijk van het christelijk onderwijs, zoals personeelsbeleid, diverse vakken, vieringen etc.
De werkgroep ziet als doelgroep bestuursleden, directies, onderwijsgevenden, kerkenraadsleden, ouders en studenten van de lerarenopleidingen. Via dit bericht willen de leden van de werkgroep zich tot deze doelgroep richten met de vraag uw zorgen, noden, behoeften en vragen over het christelijk onderwijs aan ons kenbaar te maken. Met uw reacties gaat de werkgroep aan de slag. Daarbij kunt u denken aan artikelen in De Waarheidsvriend, verwijzingen naar relevante lectuur, het beleggen van een bezinningbijeenkomst e.d.
De werkgroep vergadert weer op 29 november a.s. Zij zien daarom graag reacties vanuit de doelgroep voor 23 november tegemoet. U kunt uw reactie mailen naar de leden van de werkgroep. Hun mailadressen zijn: mburggraaf@solcon.nl; a.korevaar@ichthuscollege.nl; fam.drost@planet.nl U kunt ook schrijven en wel naar het adres Beukenkampstraat 10, 4251 BJ Werkendam. De werkgroepleden zien uit naar uw reacties.

[ Terug naar nieuwsoverzicht ]